İlme'l-Yakîn niçin Lokmâniyye Fassı'nda anlaşılır kılınır?

İlme'l-Yakîn, tasavvufta yakînin üç kademesinden birincisi olarak kabul edilir ve "bilgi seviyesindeki yakîn" anlamına gelir. Bu mertebede sâlik, bir hakîkati sözle, mantıkla ve kitapla öğrenir; örneğin, cennetin varlığını okuyarak veya anlatılarak kabul etmesi gibi. Lokmâniyye Fassı'nın ilme'l-yakîn ile ilişkilendirilmesinin nedeni, bu fassın "zâtî ilim" ve "esmâî ilim" konularını ele almasıdır¹. Cenâb-ı Hakk'ın kendi zâtında bulunan tüm halleri zâtî ve ezelî ilmiyle bilmesi, ilme'l-yakînin ilahî bir tezahürü olarak sunulur¹. Bu durum, sâlikin başlangıçta elde ettiği teorik bilginin, ilahî ilimle olan bağlantısını ve bu bilginin önemini vurgular. İlme'l-yakîn, sülûkun başlangıç bilgi seviyesidir ve sâlikin hakîkat yolculuğunda ilk adımı atmasını sağlar. Yakîn ehli, sûrette çok görünseler de mânâda birdirler; her bir insân-ı kâmil, yakîn mertebesini bulduğu için şekilleri ayrı olsa da anlamları birdir². Bu durum, ilme'l-yakîn ile elde edilen bilginin, sâlikleri ortak bir mânâya ulaştırdığını gösterir. İlme'l-yakîn, Ayne'l-Yakîn ve Hakk'el-Yakîn ile birlikte yakîn mertebelerini oluşturur ve tarîkat mertebesinde Tevhid-i Esmâ ve Rubûbiyyet ile Mûsevîyyet'i meydana getirir³·⁴. Bu bağlamda Lokmâniyye Fassı, ilme'l-yakînin temelini oluşturan ilahî ve zâtî bilginin idrâk edildiği bir mertebeyi temsil eder.