Îseviyye Fassı'nın anahtar âyeti olan Âl-i İmrân 49 nasıl okunur?

Âl-i İmrân Sûresi'nin 49. âyeti, tasavvufî mânâda Îseviyye neş'etinin bir tezahürü olarak kabul edilir³. Bu âyet, Hz. İsâ'nın "Allah'ın izniyle" (bi-iznillâh) gerçekleştirdiği mucizeleri, özellikle de anadan doğma körü ve alacayı iyileştirmesini vurgular³. Tasavvuf ehli için bu, sadece bir mucize anlatımı değil, aynı zamanda sâlikin mânevî yolculuğunda ulaşabileceği bir hâlin işaretidir. Terzi Baba Necdet Ardıç'a göre, bu âyet, Rasûlün rasûlü olan İnsân-ı Kâmil'in, hazırlanmış olan gönlüne manâ-yı Îseviyye'yi nefh etmesiyle oluşan "veled-i kalb"in tezkiye edilmiş hâlini ve hayat geçişini açıkça bildirmektedir¹. Bu anlayış, bir irfâniyyet işidir¹. Âyetin "benim iznimle ve Allah'ın izniyle" ifadesindeki kinayeli izin, yani mütekellim zamirine nispet edilen şeyin hepsi, gerçekleşme ve vehim üzerinedir³. Bu durum, Hak Teâlâ'nın Hz. İsâ'dan ulûhiyyeti da'vâ edip etmediğini istifham etmesiyle de bağlantılıdır ve Kelime-i Îseviyye'nin makâm-ı imtihan ve ihtibârda kâim olduğunu gösterir². Bu âyet, zâtî ve zât-ı Ahadiyyet âleminden zuhur eden bir âyet olmakla birlikte, Sıfat mertebesinden de zuhur ve izah edilmektedir⁴·⁵.