İsmâîliyye Fassı neyi anlatır?

İsmâîliyye Fassı, Muhyiddin İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem adlı eserindeki yirmi yedi fassdan biridir. Bu fass, Hz. İsmail'in mânevî şahsiyetinde tecellî eden "Hikmet-i Aliyye"yi, yani yüce hikmeti inceler¹. Eserdeki fasslar, peygamberlerin her birinin temsil ettiği özel bir hikmet ve mânevî mertebeyi ifade eder. İsmâîliyye Fassı, özellikle saîd olmanın sırrına odaklanır; bu, kişinin Hak ile olan derin ve özel bağını idrâk etmesiyle mümkündür.

Bu fassın temel kavramlarından biri "Rabb-ı hâs"tır. Her kulun kendine mahsus bir Rabbi olduğu, yani Allah'ın her bir varlığa kendi istidat ve kabiliyetine göre özel bir tecellî ile yöneldiği hakikati bu bölümde açıklanır. Bu özel tecellî, mârifet-i Rabbâniyye'nin, yani ilâhî bilgeliğin ve Hak'ı tanımanın temelini oluşturur¹. Sâlikin bu Rabb-ı hâs ile olan ilişkisi, teslimiyet ve rıza makamlarında kemâle erer. Hz. İsmail'in kurban edilme kıssası, bu teslimiyet ve rızanın en yüce örneği olarak bu fassın mânevî derinliğini pekiştirir. Fusûsu'l-Hikem'in diğer fassları gibi, İsmâîliyye Fassı da sâlikin mânevî yolculuğunda karşılaşacağı hakikatleri ve idrâk mertebelerini Hz. İsmail'in hikmeti üzerinden aydınlatır²·³·⁴·⁵·⁶·⁷·⁸·⁹·¹⁰·¹¹·¹².