İçeriğe atla

Kâb-ı Kavseyn'in önündeki başlıca engel nedir?

Kavram MekanizmasıOrta düzey5 görüntülenme11 kaynak
Kısa cevap

Kâb-ı Kavseyn, Hz. Peygamber'in mîrâcta Hak'a en yakın olduğu, tasavvufun en yüksek vâsıllık makâmı olarak kabul edilen "iki yay arası" mertebesidir. Bu makamda Hak ile kul arasındaki mesafesizlik hâli yaşanır. Verilen kaynaklarda Kâb-ı Kavseyn'e ulaşmanın önündeki doğrudan bir engel belirtilmemekle birlikte, bu mertebenin "İnsan-ı Kâmil"in özü olduğu ve "sıfır"ın ortadan ikiye bölünmesiyle, yani kadim (ezeli) ve hadis (sonradan var edilen) arasındaki ayrımın ortadan kalkmasıyla mümkün olduğu ifade edilir¹·². Bu durum, sâlikin zâhir ve bâtın hakikatleri birlikte idrâk etmesi ve kesret âlemini birlemesi gerektiğine işaret eder³·⁴.

Detaylı cevap

Kâb-ı Kavseyn, Necm Sûresi'nin 9. ayetinde geçen "fe-kâne kâbe kavseyni ev ednâ" (iki yay arası kadar veya daha yakın oldu) ifadesinden gelir ve Hz. Peygamber'in mîrâcındaki ilâhî yakınlaşmanın zirve noktasını temsil eder⁵·⁶. Tasavvufta bu mertebe, sâlikler için bir idealdir. Bu makama ulaşmanın önündeki engeller doğrudan zikredilmese de, kaynaklar Kâb-ı Kavseyn'e giden yolun mahiyetini açıklayarak dolaylı olarak bu engellerin neler olabileceğine işaret eder.

Öncelikle, Kâb-ı Kavseyn'in "İnsan-ı Kâmil"in özü olduğu belirtilir. Muhyiddin İbn Arabî'nin ifadesiyle, on sekiz bin âlemin bir araya getirilip dövülmesiyle ortaya çıkacak hamurun yine İnsan-ı Kâmil olduğu vurgulanır¹·⁷. Bu, Kâb-ı Kavseyn'e ulaşmak için kişinin kendi özündeki kâmil insan potansiyelini gerçekleştirmesi gerektiğini gösterir.

İkinci olarak, Kâb-ı Kavseyn'in "sıfır"ın ortadan ikiye bölünmesiyle oluştuğu ifade edilir. Bu "iki kavis" veya "iki yay", "kadim" (ezeli) ve "hadis" (sonradan var edilen) arasındaki ayrımı temsil eder². Tasavvufta bu, "Kavs-i Vücub" (vacip varlık, yani Allah) ve "Kavs-i İmkan" (mümkün varlık, yani yaratılmışlar) olarak açıklanır⁸·⁹. Dolayısıyla, Kâb-ı Kavseyn'e ulaşmanın önündeki engel, bu iki varlık mertebesi arasındaki ayrımı idrak edememek veya bu ayrımı aşamamaktır. Sâlikin zâhir ve bâtın hakikatleri birlikte tutması, yani ikisinin hakkını vererek idrak etmesi gerektiği belirtilir³.

Üçüncü olarak, Kâb-ı Kavseyn'in "Esmâ âlemi birlenip kesreti kaldırılırsa" açılan bir kapı olduğu ifade edilir⁴. Bu, çokluk âleminin (kesret) birliğe (vahdet) dönüşmesi gerektiğini gösterir. Bu dönüşümü gerçekleştirememek, Kâb-ı Kavseyn'e ulaşmanın önündeki bir engel olarak yorumlanabilir.

Son olarak, Kâb-ı Kavseyn'in farklı mertebelerde "şeriat, tarikat, hakikat, marifet" gibi izahları olduğu belirtilir¹⁰·¹¹. Bu mertebelerin her birinde ilerleyememek veya bu mertebelerin gerektirdiği idrak ve yaşantıyı kazanamamak, Kâb-ı Kavseyn'e ulaşmanın önündeki manevi engeller olarak görülebilir.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Sohbet Arası Sohbetler CD 5 (2001) · s.80“Hani Muhiddin-i Arabi Hzleri diyor ya 18 bin alemi bir havana koyup dövmek mümkün olsa hepsini birlikte topla döv oradan meydana gelecek hamur, yani hasıla yine”Oku
  2. 2Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31) · s.74“O sıfırı ortadan bir mihver geçirerek ikiye böldüğün zaman kab-ı kavseyn oluyor. İki kavis, yani iki yay açtığın zaman oluyor. O gece Hazreti Rasulûlah o kadar ”Oku
  3. 3TB. Kelime-i Nûhiyye · s.96“Hani “Kab-ı Kavseyn” buyuruyor ya orada “kab” tutma yeri buradaki “ahz” tutma anlamındadır. Yani zahirini ve batınını birlikte tutarsan yani ikisinin hakkını ve”Oku
  4. 4Bendeki Terzi Babam (Cilt 1) · s.154“Esmâ âlemi birlenip kesreti kaldırılırsa, öncelikle “100” sayısı ile harfi nidâsız (اَللهُ) Allah (c.c) esmâsı ile Esmâ-i İlâhiye olur. Daha sonra “10” ile Kemâ”Oku
  5. 5K1-184
  6. 6Kâb-ı Kavseyn,
  7. 7Sohbet Arası Sohbetler CD 16 · s.81“Hani Muhiddin-i Arabi Hzleri diyor ya 18 bin alemi bir havana koyup dövmek mümkün olsa hepsini birlikte topla döv oradan meydana gelecek hamur, yani hasıla/hüla”Oku
  8. 8Rûm Sûresi · s.79“() Fe Kane kaab-ı kavseyni ev edna (necm 53/9) Kavs-i vücub, Kavs-i İmkan tasavvufta varlık vücut mertebelerinin izahında kullanılır. Vacip (ezeli olan) İmkan (”Oku
  9. 9Tuhfetu'l-Uşşâkî · s.58“() Fe Kane kaab-ı kavseyni ev edna (necm 53/9) Kavs-i vücub, Kavs-i İmkan tasavvufta varlık vücut mertebelerinin izahında kullanılır. Vacip (ezeli olan) İmkan (”Oku
  10. 10Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3) · s.64“(Kab-e kavseyni ev ednâ) (53/9) ( iki yay aralığı kadar, yahud daha da az oldu.) İki kavs-yay’ dan murat edilenin bir çok mertebe de “şeriat, tarikat, hakikat, ”Oku
  11. 11Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek · s.35“(Kab-e kavseyne ev ednâ) (53/9) ( iki yay aralığı kadar, yahud daha da az oldu.) İki kavs-yay’ dan murat edilenin bir çok mertebe de “şeriat, tarikat, hakikat, ”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.