İçeriğe atla

Kâb-ı Kavseyn'in önündeki başlıca engel nedir?

Kavram MekanizmasıOrta düzey23 görüntülenme11 kaynak
Kısa cevap

Kâb-ı Kavseyn, Hz. Peygamber'in mîrâcta Hak'a en yakın olduğu, tasavvufun en yüksek vâsıllık makâmı olarak kabul edilen "iki yay arası" mertebesidir. Bu makamda Hak ile kul arasındaki mesafesizlik hâli yaşanır. Verilen kaynaklarda Kâb-ı Kavseyn'e ulaşmanın önündeki doğrudan bir engel belirtilmemekle birlikte, bu mertebenin "İnsan-ı Kâmil"in özü olduğu ve "sıfır"ın ortadan ikiye bölünmesiyle, yani kadim (ezeli) ve hadis (sonradan var edilen) arasındaki ayrımın ortadan kalkmasıyla mümkün olduğu ifade edilir¹·². Bu durum, sâlikin zâhir ve bâtın hakikatleri birlikte idrâk etmesi ve kesret âlemini birlemesi gerektiğine işaret eder³·⁴.

Detaylı cevap

Kâb-ı Kavseyn, Necm Sûresi'nin 9. ayetinde geçen "fe-kâne kâbe kavseyni ev ednâ" (iki yay arası kadar veya daha yakın oldu) ifadesinden gelir ve Hz. Peygamber'in mîrâcındaki ilâhî yakınlaşmanın zirve noktasını temsil eder⁵·⁶. Tasavvufta bu mertebe, sâlikler için bir idealdir. Bu makama ulaşmanın önündeki engeller doğrudan zikredilmese de, kaynaklar Kâb-ı Kavseyn'e giden yolun mahiyetini açıklayarak dolaylı olarak bu engellerin neler olabileceğine işaret eder.

Öncelikle, Kâb-ı Kavseyn'in "İnsan-ı Kâmil"in özü olduğu belirtilir. Muhyiddin İbn Arabî'nin ifadesiyle, on sekiz bin âlemin bir araya getirilip dövülmesiyle ortaya çıkacak hamurun yine İnsan-ı Kâmil olduğu vurgulanır¹·⁷. Bu, Kâb-ı Kavseyn'e ulaşmak için kişinin kendi özündeki kâmil insan potansiyelini gerçekleştirmesi gerektiğini gösterir.

İkinci olarak, Kâb-ı Kavseyn'in "sıfır"ın ortadan ikiye bölünmesiyle oluştuğu ifade edilir. Bu "iki kavis" veya "iki yay", "kadim" (ezeli) ve "hadis" (sonradan var edilen) arasındaki ayrımı temsil eder². Tasavvufta bu, "Kavs-i Vücub" (vacip varlık, yani Allah) ve "Kavs-i İmkan" (mümkün varlık, yani yaratılmışlar) olarak açıklanır⁸·⁹. Dolayısıyla, Kâb-ı Kavseyn'e ulaşmanın önündeki engel, bu iki varlık mertebesi arasındaki ayrımı idrak edememek veya bu ayrımı aşamamaktır. Sâlikin zâhir ve bâtın hakikatleri birlikte tutması, yani ikisinin hakkını vererek idrak etmesi gerektiği belirtilir³.

Üçüncü olarak, Kâb-ı Kavseyn'in "Esmâ âlemi birlenip kesreti kaldırılırsa" açılan bir kapı olduğu ifade edilir⁴. Bu, çokluk âleminin (kesret) birliğe (vahdet) dönüşmesi gerektiğini gösterir. Bu dönüşümü gerçekleştirememek, Kâb-ı Kavseyn'e ulaşmanın önündeki bir engel olarak yorumlanabilir.

Son olarak, Kâb-ı Kavseyn'in farklı mertebelerde "şeriat, tarikat, hakikat, marifet" gibi izahları olduğu belirtilir¹⁰·¹¹. Bu mertebelerin her birinde ilerleyememek veya bu mertebelerin gerektirdiği idrak ve yaşantıyı kazanamamak, Kâb-ı Kavseyn'e ulaşmanın önündeki manevi engeller olarak görülebilir.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Sohbet Arası Sohbetler CD 5 (2001), s. 80“Hani Muhiddin-i Arabi Hzleri diyor ya 18 bin alemi bir havana koyup dövmek mümkün olsa hepsini birlikte topla döv oradan meydana gelecek hamur, yani hasıla yine”Oku
  2. 2Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31), s. 74“O sıfırı ortadan bir mihver geçirerek ikiye böldüğün zaman kab-ı kavseyn oluyor. İki kavis, yani iki yay açtığın zaman oluyor. O gece Hazreti Rasulûlah o kadar ”Oku
  3. 3Kelime-i Nûhiyye, s. 96“Hani “Kab-ı Kavseyn” buyuruyor ya orada “kab” tutma yeri buradaki “ahz” tutma anlamındadır. Yani zahirini ve batınını birlikte tutarsan yani ikisinin hakkını ve”Oku
  4. 4Bendeki Terzi Babam (Cilt 1), s. 154“Esmâ âlemi birlenip kesreti kaldırılırsa, öncelikle “100” sayısı ile harfi nidâsız (اَللهُ) Allah (c.c) esmâsı ile Esmâ-i İlâhiye olur. Daha sonra “10” ile Kemâ”Oku
  5. 5K1-184
  6. 6Kâb-ı Kavseyn,
  7. 7Sohbet Arası Sohbetler CD 16, s. 81“Hani Muhiddin-i Arabi Hzleri diyor ya 18 bin alemi bir havana koyup dövmek mümkün olsa hepsini birlikte topla döv oradan meydana gelecek hamur, yani hasıla/hüla”Oku
  8. 8Rûm Sûresi, s. 79“() Fe Kane kaab-ı kavseyni ev edna (necm 53/9) Kavs-i vücub, Kavs-i İmkan tasavvufta varlık vücut mertebelerinin izahında kullanılır. Vacip (ezeli olan) İmkan (”Oku
  9. 9Tuhfetu'l-Uşşâkî, s. 58“() Fe Kane kaab-ı kavseyni ev edna (necm 53/9) Kavs-i vücub, Kavs-i İmkan tasavvufta varlık vücut mertebelerinin izahında kullanılır. Vacip (ezeli olan) İmkan (”Oku
  10. 10Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3), s. 64“(Kab-e kavseyni ev ednâ) (53/9) ( iki yay aralığı kadar, yahud daha da az oldu.) İki kavs-yay’ dan murat edilenin bir çok mertebe de “şeriat, tarikat, hakikat, ”Oku
  11. 11Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek, s. 35“(Kab-e kavseyne ev ednâ) (53/9) ( iki yay aralığı kadar, yahud daha da az oldu.) İki kavs-yay’ dan murat edilenin bir çok mertebe de “şeriat, tarikat, hakikat, ”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.