Kerâmet kavramının irfânî tanımı, akâidî tanımından nasıl ayrılır?

Kerâmet, akâidî açıdan velîlerden zuhûr eden, peygamberlik iddiası taşımayan, âdetin yasalarını aşan olağanüstü hâllerdir. Bu tanım, kerâmetin dışsal ve gözle görülür yönüne odaklanır. Ancak irfânî bakış açısı, kerâmetin bu dışsal tezahürlerinin ötesine geçer. İrfan ehli için kerâmet, kalbin sırrı olan imanın ortaya çıkarılmasının bir göstergesidir¹. Yani kerâmet, imanın bir vasfı olarak kabul edilir ve fiiller, sözler ile kevni kerâmetler (tabiatüstü olaylar) bu imanın şahitleri hükmündedir. Dünya, bu kerâmetlerin zuhur ettiği bir "geçit ve güzergâh"tır ve dünya ile birlikte fânidir¹.

İrfan ehli, gaybdan haber verme ve kerâmet gibi şeylere fazla itibar etmez; çünkü bunlar sâlikin mânevî ilerleyişinde bir perde olabilir ve kişiyi orada alıkoyabilir². Onlar için asıl önemli olan, marifetullah bilgileriyle meşgul olmak ve Hak'ka yakınlaşmaktır². Tarikat ehlinin kerâmetlerle övünmesi, irfânî bakış açısıyla eleştirilir; zira bu tür hâller, sâlikin nefsini tatmin etme ve halkın takdirini kazanma gibi riyâya yol açabilir. Kerâmetin gösterilmesi gereken yerler, çok zor zamanlar ve ihtiyaç duyulan anlardır; günümüzde ise ilmî kerâmet ön plandadır³. Bu, irfânî yolun ilim ve irfan ağırlıklı bir yaşam tarzını benimsediğini gösterir⁴. İrfanî tanım, kerâmeti bir amaç değil, imanın bir sonucu ve Hak'ka giden yolda bir işaret olarak değerlendirir; asıl hedef, kişinin kendini tanıması ve Hak'ka erişmesidir³·⁵.