Melekût kalpte mi rûhta mı sırda mı tecellî eder?

Tasavvufta vücud mertebeleri hiyerarşisinde melekût, lâhût ve ceberût'tan sonra gelen, misâl ve nâsût'tan önce yer alan orta bir mertebedir. Bu mertebe, ruhânî varlıkların ve melâikenin mahallidir. Cenâb-ı Hakk'ın Rahmâniyyet sıfatının tecellîsiyle esmâ-i ilâhiyyenin meydana geldiği, yani esmâ mertebesi olarak da adlandırılan melekût, aynı zamanda ruhlar âlemidir²·⁵. Bu âlem, nûr tecellîsinin zuhura çıktığı bir mertebedir³. İnsanın bâtınî yapısında ise rûh, nûr, hayât ve ilm-i ledün ile irtibatlıdır. Dolayısıyla, melekûtun ruhânî mahiyeti ve nûr tecellîsiyle olan ilişkisi, onun öncelikli olarak rûh mertebesinde tecellî ettiğini gösterir. Kalp ise bütün esmânın tecellî alanıdır ve arındığında Hakk'ın aynası olur¹. Kalp, Rahmânî sıfatların tecellîsine arş kılındığında, rûhun da üstünde bir dereceye yükselebilir⁶. Ancak melekût, esmâ mertebesi olarak rûh âlemiyle doğrudan bağlantılıdır. Sır ise, Hak ile abd arasındaki mahrem olup, vahdet ve hüvviyet gibi en derin tecellîlerin mahalli olarak melekût mertebesinden daha üst bir idrâk ve tecellî seviyesini ifade eder. Sırdan uzak kalmak, cismâniyet mertebesine düşüşe ve ilâhî sırrı anlayamamaya yol açar⁷. Bu nedenle melekût, ruhânî mertebesi itibarıyla rûhta tecellî ederken, kalpte esmâ tecellîleri, sırda ise daha aşkın ve mahrem hakikatler zuhur eder.