Melekût kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Melekût kavramı, verilen kaynaklarda doğrudan belirli bir "Fass" ile ilişkilendirilmemektedir. Ancak, tasavvufî literatürde melekût, vücud mertebelerinden biri olarak ruhânî varlıkların mahallidir ve Hz. İbrâhîm'e göklerin ve yerin melekûtunun gösterilmesi (En'âm 75) ile rü'yet edilebilirliği vurgulanır. Bu âlem, mülk âleminin (madde âlemi) bâtını olup, esmâ âlemi ve ilâhî kudretin tecelli ettiği ruhanîyet âlemidir¹.
Detaylı cevap
Melekût, tasavvufta vücud mertebeleri içinde ruhânî varlıkların bulunduğu bir âlemdir. Bu âlem, mülk âleminin (madde âlemi) bâtınıdır ve esmâ âlemi olarak da tanımlanır²·³·⁴. Melekût âlemi, ilâhî kudretin tecelli ettiği ve varlıkların iç yüzlerinin bulunduğu ruhanîyet âlemidir¹.
Hz. İbrâhîm'e göklerin ve yerin melekûtunun gösterilmesi (En'âm 75), bu âlemin basiret ehli tarafından idrâk edilebileceğini gösterir⁵·¹. Basiret ehli, melekût âleminin hâllerini görebilir ve bu âlemin suretleri, bu âlem-i unsurînin suretleri gibi mürekkebât'tan değil, besâit'tendir; dolayısıyla hastalık ve ihtiyarlık gibi inkırâz âsârı bulunmaz⁶·⁷.
Risâlet-i Gavsiye'de melekût, ârifin şeytanı olarak zikredilir ve ârifin bu mertebeye razı olması durumunda tard olunmuşlardan olacağı belirtilir⁸·². Bu durum, sâlikin nefs mertebelerini aşarak ilerlemesi gerektiğini ve her mertebenin kendine özgü imtihanları olduğunu gösterir. Mülk, melekût ve ceberût mertebeleri sırasıyla ef'al, esmâ ve sıfat mertebeleridir⁹. Gaflet ehli, eşyanın bâtınından perdelenmiş oldukları için melekût hâllerini gözlemleyenlerin sözlerini inkâr ederler¹⁰.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13 · s.1236“Aksine bu dönen feleğin daha yukarısı, ruhanîyet âlemidir ve melekût âlemidir (varlıkların iç yüzlerinin ve ilahî kudretin tecelli ettiği âlem). Nitekim ayette,”Oku
- 2Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2) · s.143“Mülk âlemi - Madde âlemi Melekût âlemi - Esmâ âlemi Ceberut âlemi - Sıfat âlemi Burada belirtilen üç ilâh bâtınen bu mertebelere iltifat edenlerin ilâhlarıdır. ”Oku
- 3Necm (Yıldız) Sûresi · s.93“Mülk âlemi → Madde âlemi Melekût âlemi → Esmâ âlemi Ceberut âlemi → Sıfat âlemi Burada belirtilen üç ilâh bâtınen bu mertebelere iltifat edenlerin ilâhlarıdır. ”Oku
- 4Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi · s.200“Mülk âlemi → Madde âlemi 266 Melekût âlemi → Esmâ âlemi Ceberut âlemi → Sıfat âlemi Burada belirtilen üç ilâh bâtınen bu mertebelere iltifat edenlerin ilâhlarıd”Oku
- 5K1-73
- 6Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2 · s.1150“Ya'ni o âlem-i melekütda gönüle darlık ve sıkıntı ârız olmaz. Meleküti olan ten nahlinin dalı ve a'zâsı o âlem-i melekütda kurumaz, dâimâ terü tâze olur. Zirâ â”Oku
- 7Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5 · s.1379“O basiret ehli ki, melekût âleminin (görünmeyen âlemin) hallerini görür, bu kazâya uğramış kimsenin üzerindeki gizli bağları ve yükleri gördü. Bu sebeple yine m”Oku
- 8Terzi Baba (Cilt 1) · s.337“Menat → Mülk âlemini, Uzza → Melekût âlemini, Lât → Ceberut âlemini, simgelemektedir. Risâlet-i Gavsiye’de devam ediyor; “Şüphesiz ki mülk → alîmin; melekût → â”Oku
- 9İnsân-ı Kâmil (Cilt 6) · s.57“Bunun adı: Melekûttur… c) Mülkten de, melekûttan da münezzeh olan kısım... İşbu kısım için: - Ceberut-u İlâhî kısmı… Diye söylenir… Mülk, Melekut, Ceberut yani ”Oku
- 10Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5 · s.1678“Görüneni, mülk âlemindendir ve bâtını melekût âlemindendir. Görüneninin şekli ve halleri, mülk âleminin gereklilikleriyle uyumludur ve bâtınının şekli ve haller”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.