Melekût ve Nâsût'u karıştırmak ne tür bir hatâya yol açar?

Nâsût ve Melekût mertebelerinin karıştırılması, tasavvufî yolculukta temel bir yanılgıya düşmek anlamına gelir. Nâsût, "insanlık âlemi, beşeriyet mertebesi" olarak tanımlanır ve vücud mertebeleri içinde en alt halkayı, yani maddî ve cismânî insan mahallini ifade eder. Bu mertebe, sınırlı (mahdûd) olmasına rağmen, esmâî tecellîlerin bütününe açık olan "sûret-i tâmme" özelliğini taşır. Melekût ise "mülk-i a'lâ, melâike âlemi, ruhânî mertebe" olup, ruhânî varlıkların ve mücerred (madde-bağlı olmayan) varlıkların mahallidir. Bu âleme aynı zamanda "âlem-i emr", "âlem-i gayb" ve "âlem-i ulvî" de denir².

Bu iki mertebeyi karıştırmak, öncelikle beşerî olan ile ruhânî olan arasındaki ayrımı ortadan kaldırır. Nâsût'un sınırlı ve fânî yapısını³ göz ardı ederek, maddî varoluşa ruhânî bir kutsiyet atfetme hatasına düşülebilir. Örneğin, bir mürşidin nefse ait hazlar memesini kapatarak Hakk yolcusuna yüz manevî ve ruhânî bostan yolu açması⁴, Nâsût'un sınırlamalarından Melekût'un genişliğine geçişin bir örneğidir. Bu ayrımı yapamayan kişi, nefsin hatalarına ve dünyanın lezzetlerine dalmaktan kurtulamaz⁵.

İkinci olarak, bu karışıklık, hakikat bilgisinin yanlış yorumlanmasına yol açar. Melekût, beş duyu ile değil, "k..." ile idrâk edilen bir âlemdir. Nâsût'u Melekût ile bir tutmak, ruhânî idrâk yerine maddî algıya dayanarak hakikat arayışına girmek demektir. Bu durum, irfânî bilgilerle eşyanın hakikatini ve vahiy ile ilhamı doğru bir şekilde almayı engeller¹. Tasavvufî sülûkte, Süleyman (a.s.)'ın hüdhüdü gibi risâletle görevli olanın kâmil insanın huzuruna davet edilmesi ve Belkıs meşrebinde bulunan yüz kimseye takdis için yol açması⁶, Melekût'un rehberliğinde Nâsût'un yükselişini simgeler. Bu mertebelerin doğru anlaşılması, kişinin kendi hüviyetine (benliğine) ulaşma arayışında da önemlidir; zira "Hû" ismini zikrederek hüviyetine ulaşmayı murad edenlerin, bu hakikatin farkında olması gerekir⁷.