İçeriğe atla

Mücâhede ile Müşâhede arasındaki sıra nasıldır?

Kavram FarkıOrta düzey24 görüntülenme7 kaynak
Kısa cevap

Tasavvuf yolunda mücâhede ve müşâhede, sâlikin mânevî ilerleyişinde birbirini takip eden ve birbirine bağlı iki temel mertebedir. Mücâhede, sâlikin nefsiyle yaptığı sürekli mücadele ve çaba iken, müşâhede Hakk'ı kalp gözüyle görme ve O'nun tecellîlerine şâhid olma hâlidir. Bu iki kavram arasındaki sıra, mücâhedenin müşâhedenin ön şartı ve tohumu olması şeklindedir; zira "mücâhedesi olmayanın müşâhedesi olmaz"¹·². Sâlikin Hakk yolunda gösterdiği gayret ve nefsiyle mücadelesi, ona müşâhede denizlerinin kapılarını açar ve idrâkini genişletir¹.

Detaylı cevap

Mücâhede, tasavvufî sülûkun omurgasını oluşturan, sâlikin kendi nefsiyle yaptığı "iç savaş"tır³. Bu, nefsin alçak isteklerine karşı kalbî bir mücadele olan "cihâd-ı ekber"dir. Mücâhede, fizikî riyazat, ahlâkî mücâhede, kalbî mücâhede ve vücudî mücâhede gibi merhaleleri içerir. Bu çaba, Ankebût Sûresi 69. âyetteki "yolumuzda mücâhede edenleri yollarımıza ileteceğiz" ifadesiyle desteklenir. Mücâhede, kişinin nefsi için değil, Hakk için mücadele etmesidir ki buna cihad denir⁴.

Müşâhede ise, sâlikin Hakk'ı kalp gözüyle görmesi, O'nun esmâ ve sıfâtının doğrudan tezâhürlerine şâhid olması mertebesidir. Bu, "ihsân" tanımında belirtildiği gibi "Allah'ı görüyormuşsun gibi ibâdet etme" hâlidir. Müşâhede, ilme'l-yakîn'den sonra gelen, gözle gören seviyedeki "ayne'l-yakîn" mertebesidir.

Mücâhede ile müşâhede arasındaki ilişki, bir sebep-sonuç ilişkisi gibidir. "Müşâhede mertebesine ulaşmak için mücâhede şarttır"⁵. Risâle-i Gavsiyye'de Cenâb-ı Hakk, "Yâ Gavs, mücâhede, müşâhede denizlerinden bir denizdir ve balıkları da vâkıflardır. Müşahede denizine girmeyi irâde edene, mücâhede gerekir. Zîrâ, mücâhede müşâhedenin tohumudur!" buyurmuştur⁴. Bu durum, mücâhede olmadan müşâhedenin gerçekleşemeyeceğini açıkça ortaya koyar⁶·¹·⁷. Sâlikin Hakk yolunda gösterdiği gayretler ve nefsiyle mücadelesi, ona müşâhede kapılarını açar ve idrâkini genişletir¹. Bu mücâhede hangi tohum üzere ekilmiş ise, sonucundaki müşâhede de bu tohumun meyvesi üzerine olacaktır¹.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Risâle-i Gavsiyye, s. 57“. Bir kimse Hakk yolunda mücâhede ediyorsa, ancak o mücâhede sonunda oluşan irfâniyet ile müşâhede açılmaktadır. Yâ Gavs, kim mücâhededen mahrum ise, ona müşâhe”Oku
  2. 2Terzi Baba (Cilt 1), s. 15“Müşahede mertebesine ulaşmak için mücahede şarttır. Abdül Ka-dir Geylani Hazretlerinin Risâle-i Gavsiyesinde, Cenâb-ı Hak "Ya Gavs, kim mücahededen mahrum ise, ”Oku
  3. 3Mücâhede,
  4. 4Risâle-i Gavsiyye, s. 56“Ve daha dedi ki − Yâ Gavs, mücâhede, müşâhede denizlerinden bir denizdir ve balıkları da vâkıflardır. Müşahede denizine girmeyi irâde edene, mücâhede gerekir. Z”Oku
  5. 5Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür (Alıntı)“Müşâhede mertebesine ulaşmak için mücâhede şarttır.”Oku
  6. 6Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri, s. 81“Bu yoldaki vebal ise mücahedesiz müşahede sahibi olmak istemektir. Bu da yolda kalmasına sebep olur! Mücahede, mücadele gibi değildir. Biri nefsi kotararak diğe”Oku
  7. 7İnsân-ı Kâmil (Cilt 3), s. 178“İşte o da, mücahede ile oluyor. Bu yaptığımız şeylerin hepsi mücahede. Kesinlikle hiç bir maddi menfaat gözetmeden, hepimiz özel olarak Hakk muhabbeti, Hakk ilm”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.