Muhabbet niçin İbrâhîmiyye Fassı'nda anlaşılır kılınır?

Muhabbet, tasavvufta sâlikin Hak'a, Hak'ın da sâliğe duyduğu karşılıklı sevginin adıdır ve sülûkun itici gücüdür. Bu sevgi, Mâide 54'teki "yuhibbuhum ve yuhibbûnehû" (Allah onları sever, onlar da Allah'ı severler) ayetiyle iki yönlü olarak beyân edilir. Muhabbetin derinleşmiş hâli ise Bakara 165'teki "mü'minler Allah'ı daha şiddetli severler" ifadesiyle açıklanır. Muhammediyye Fassı'nda "mahbûbiyyet" bahsi muhabbetin yeridir.

Hullet ise muhabbetin en yüksek mertebesi olarak kabul edilir; muhabbetten daha içli, mârifetten daha samimîdir¹. Nisâ 125'teki "vettehazallâhu İbrâhîme halîlâ" (Allah İbrâhim'i halîl edindi) ayeti bu kavramın asîl dayanağıdır. Halîl, kalbin bütün gözeneklerine kadar dostluğun nüfûz ettiği kimsedir. Hz. İbrâhim'in "halîlullâh" (Allah'ın dostu) lakabını bu mertebede alması, İbrâhîmiyye Fassı'nın hikmetinin hullet olduğunu gösterir. Hullet, peygamberlerin makâmları arasında özel bir mevki taşır ve Hz. İbrâhim'in yıldızı, ayı ve güneşi denedikten sonra "batanları sevmem" (En'âm 76) deyip yüzünü gökleri ve yeri yaratana döndürmesiyle Hak'a olan dostluğunun vechini açar. Bu durum, muhabbetin bir sonucu olarak ortaya çıkan derin bir dostluk ve teslimiyet hâlini ifade eder. Dolayısıyla, İbrâhîmiyye Fassı muhabbeti doğrudan değil, muhabbetin kemâl noktası olan hullet üzerinden idrâk ettirir.