Mûseviyye Fassı ile anlatılmak istenen temel hakîkat nedir?

Mûseviyye Fassı, Fusûsu'l-Hikem'de Hz. Mûsâ'ya tahsis edilmiş olup, "Hikmet-i Ulviyye"nin Kelime-i Mûseviyye'ye özgülenmesinin nedenlerini açıklar³. Hz. Mûsâ'nın diğer resûller üzerindeki üstünlüğü ve mertebesinin yüceliği dört vecihle açıklanır; bunlardan biri, melek vasıtası olmaksızın Allah Teâlâ'dan vahiy alması ve O'nunla doğrudan konuşmasıdır³. Bu durum, tasavvufta mu'cizenin peygamberin nübüvvet iddiasını ispatlayan harikulade bir olay olmaktan öte, peygamberin Hak ile olan doğrudan ilişkisinin ve Hak'ın onun mahallinde gerçekleştirdiği tasarrufun bir göstergesi olduğunu ortaya koyar.

Sülûk yolculuğunda sâlikin Tevhid-i esmâ mertebesine ulaştığında "eymen vadisi"ne düşmesi ve nefsinin nalınlarını çıkararak Hakîkat-i Mûseviyye üzere idrak etmesi gerektiği ifade edilir¹. Bu, sâlikin kendi beşerî sınırlamalarından arınarak ilahî hakikatlere yönelmesi anlamına gelir. Ancak, bu idrakin derinliği ve doğruluğu konusunda önemli bir uyarı yapılır: "Anlatılmak istenen mana hasıl olduktan sonra, 'kul' adı altında, ister 'HU' desin, ister 'BEN' desin, ister 'biz' desin, ister 'onlar' desin mana hep aynıdır; murad 'O’nun Zâtı'dır!"⁴·⁵·⁶. Ancak, eğer "HU" diyen kimse mürşid-i kâmile yetişip kâmil olmamışsa, kendi zannı ve tasavvuru, itikadı ve takyidi üzere Hakk'ı tahayyül etme hatasına düşebilir²·⁷. Bu durum, ilahî hakikatlerin maddi misallerle tam olarak anlatılamayacağını ve belirli yerlerine dikkat çekilerek fayda sağlanabileceğini gösterir⁸. Mûseviyye Fassı, bu bağlamda, sâlikin Hak ile olan ilişkisinde vasıtasız idrakin ve kâmil bir mürşidin rehberliğinin önemini vurgular.