Nâsût kavramı hangi farklı dillerde (lugat / akâid / mârifet) ele alınır?

Tasavvufî kavramların anlaşılmasında, her kavramın üç farklı dilde ele alınması temel bir ilkedir: lugat, akâid ve mârifet. Nâsût kavramı da bu üç dil aracılığıyla açıklanır.

Lugat dili açısından nâsût, kelimenin sözlük anlamı ve etimolojik kökeniyle ilgilidir. "Nâs" (insan) köküne Süryânîce "ût" ekinin getirilmesiyle oluşmuş bir mertebe ismidir. Bu dil, kelimenin zâhirî ve herkesçe anlaşılan mânâsını ifade eder; "insânlık âlemi" veya "beşeriyet mertebesi" demektir. Müfessirler, âyetlere mânâ verirken öncelikle lügat mânâsına bakarlar¹·². Lugat dili, tasavvufî kavramların temelini oluşturur ve bu temel olmadan ne akâid ne de mârifet dili sıhhatli bir şekilde kurulabilir.

Akâid dilinde nâsût, İslâmî ilimlerdeki teknik anlamıyla ele alınır. Bu dilde nâsût, tasavvuftaki vücud mertebeleri tasnifinde yer alan, maddî ve cismânî insan mahallini ifade eden bir mertebedir. Genellikle beş mertebeli bir sıralamada (lâhût-ceberût-melekût-misâl-nâsût) en alt mertebe olarak kabul edilir ve görünür dünyaya bakan vechedir. Bu mertebe, ilâhî tecellîlerin iniş hareketinin (tenezzülât) son halkasıdır.

Mârifet dili ise nâsûtun bâtınî hakikatini, irfan ve zevk yoluyla idrâk edilen anlamını ortaya koyar. Mârifet dilinde nâsût, üst mertebelerin (lâhût, ceberût, melekût, misâl) bütün ahkâmını câmi olan, yani tüm ilâhî isim ve sıfatların tecellîlerine açık olan bir mertebedir. Nâsût, cismânî olduğu için sınırlıdır (mahdûdiyyet), ancak esmâî tecellîlerin bütününe açık olduğu için "açılabilir" (münteşiriyyet) bir çift sıfat taşır. Bu mertebede insan, "sûret-i tâmme" olarak kabul edilir. Ârifler, Lâhût âlemine mukâbil düşen Ceberût âleminde baharı beklerken, Melekût ve nâsût âleminde açan gülleri görünce şakır şakır ötmeye başlarlar³. Nâsûtun gâyesiz olmadığı, "insan başıboş bırakılacağını mı sandı?" (Kıyâme 36) âyetiyle beyân edilir. Mârifet dili, akâidi nakzetmez ancak onu aşarak daha derin bir idrâk sunar.