Nefes-i Rahmânî kavramı, lugat anlamından farklı olarak tasavvufta nasıl tanımlanır?

Nefes-i Rahmânî, tasavvufta varlıkların zuhurunun kaynağı olan ilâhî soluk olarak tanımlanır¹. Bu, Hak'ın zâtının birliğinde potansiyel olarak mevcut ve gizli olan bütün isimlerini Rahmânî nefesiyle açığa çıkarmasıdır². Cenâb-ı Hakk'ın eşyayı halk etmeye yönelik iradesi yöneldiğinde, ahadiyyet-i zâtiyyesinde bilkuvve mevcut olan esmâsını bu nefesle tenfîs eder².

Bu nefes, sonsuz fezaya küllî olarak nefh edildikten sonra, zaman içinde "a'dem" ve "zulmet"ten mertebe mertebe zuhura çıkışın sonunda birey varlıklara "nefis" ismini verir³. Genel manada "nefes-i Rahmânî", bireyde ise "nefis-i beşerî" olarak insan ve diğer varlıklar zuhura çıkar³. Latif olan Rahmânî nefes, kesif olan fıtrat mertebesinde bâtın kalır ve kesif fıtrat onun zâhiri olur².

Nefes-i Rahmânî, daima yönelmede ve akıştadır; kesintisi olmaz⁴. Ezelde bir defa "Hûû" deyip alemlerin halk olması ve sonra nefesin kesilmesi gibi bir durum söz konusu değildir; aksine her an alemlere yeni hayat vermektedir⁴. Eğer bu nefes kesilse, bütün alem yokluğa gider⁴. Bu ilâhî tecellî, esmâ-i ilâhiyyenin sonsuz fezaya "Hû" diye salınmasıyla gerçekleşir ve esmâ suretleri ilâhî hazrette peyda olup birbirinden farklılaşır⁵.

Rahmânî nefes, ilimdeki suretler olan sabit hakikatler üzerine tecellî ettiğinde, onların suretleri olan halkın yüzünü açığa çıkarır⁶. Bu, Hak'ın Rahmânî nefesi ve Hakkânî varlığı ile onlara eşit şekilde tecellî etmesiyle gayb perdesinin kalkması ve yüzlerinin açılması demektir⁶. Nefes-i Rahmânî'nin fıtrî şekillerde ve fıtrî şekillerin de Rahmânî nefeste ortaya çıkması sebebiyle, Rahmânî nefesin fıtrî şekillerin "ayn"ı olduğu sâlike münkeşif olursa, ona ilâhî küllî hikmet açılır⁷. Bu nefes, Hakikat-i Muhammediye'ye nakledilerek ilmî suretler haline dönüşür ve oradan "Hûû" sesiyle bütün aleme yayılır; bu nefesten parlak bulutlar ve galaksiler oluşur⁸.