Nefes-i Rahmânî'yi yaşamak için günlük amelî tertîb nasıl olmalıdır?

Nefes-i Rahmânî'yi yaşamak, tasavvufî sülûkun en derin terimlerinden biri olup, Hakk'ın kâinatı nefes-vâri olarak halk etmesini ve sürekli yenilemesini ifade eder. Bu idrake ulaşmak için sâlikin öncelikle nefs mertebelerini aşması gerekir. Nefs-i Emmâre'den başlayarak Levvâme, Mülhime ve Mutmainne mertebelerine doğru ilerlemek esastır. Nefs-i Mutmainne, kalbin sâkinleştiği, Hakk'la huzura erildiği dördüncü basamaktır. Bu mertebede sâlik dünyevî olaylar karşısında panik yapmaz, ibadetlerden lezzet alır, halka karşı şefkat duyar ve Hakk sevgisi vazgeçilmez bir hâl alır.

Günlük amelî tertîbde, mürşid tarafından verilen virdlerin düzenli olarak okunması önemlidir⁶. Özellikle Kur'ân-ı Kerîm'i mealini tefekkür ederek sesli okumak, bu yolda tavsiye edilen bir vird olarak belirtilir³. Zira her nefes, bir fikir ve amel ile iç içedir; bu nefeslerin iyi fikir ve amel hâlinde olması, âlem-i ma'nâda güzel bir sûret kazanmaya vesile olur⁴·⁵. Ayrıca, bir nefes dahi Hakk'tan gafil olmamak, daima zikirde ve müşâhede-i hayrette daim olmak da bu amelî tertîbin önemli bir parçasıdır⁷. "Kim ki kendi nefsine, 'nefesi ilâhî' olarak ârif oldu, bu hâlde gerçekten kendisi Rabbine âriftir" hadîs-i şerîfi de bu idrake ulaşmanın önemini vurgular⁸. Nefes-i Rahmânî'nin tüm âlemlere verilişi, varlıkların daha evvelce yapmış olduğu bir amele bağlı değildir; bu, Hakk'ın rahmet-i rahmâniyyesi ile vücud itâ buyurmasıdır⁹. Bu sebeple, sâlikin ihlaslı amellerle kalbini Hakk'a yöneltmesi esastır, zira nazargâh-ı ilâhî kalpler ve amellerdir¹⁰.