Nefs-i Emmâre kavramının zuhûr ettiği mahaller nelerdir?
Nefs-i Emmâre, tasavvufta yedi nefs mertebesinin en alt basamağı olup, "kötülüğü emredici nefs" anlamına gelir ve Yûsuf Sûresi'nin 53. ayetinde geçen "innen-nefse le-emmâretün bi's-sû" ifadesinden menşeini alır. Bu nefs mertebesi, sâlikin henüz gafletten uyanmadığı, kötülüğü kötülük olarak görmediği ve nefsinin emirlerini kendi seçimi sandığı bir hâli ifade eder. Nefs-i Emmâre, avâm-ı insanın mertebesi olarak kabul edilir ve sülûk öncesi başlangıç noktasını teşkil eder; dünya saltanatının ve iblisliğin hüküm sürdüğü bir alan olarak da tanımlanır¹·². Ayrıca, Cenâb-ı Hakk'ın Kahhar, Cebbar, Aziz, Mütekebbir, Müntakim gibi celâlî isimlerinin zuhura çıkışı da Hakikat mertebesinde nefs-i emmâre ismiyle açıklanır³.
Detaylı cevap
Nefs-i Emmâre, tasavvufî sülûkun başlangıç noktasıdır ve sâlikin henüz Hak'tan habersiz olduğu, dünyevî arzuların peşinde koştuğu, günahlarından pişmanlık duymadığı ve süflî lezzetlere düşkün olduğu bir hâli gösterir. Bu mertebede şehvet, gazap, kibir, hırs, haset, riya ve tama' gibi kötü huylar hâkimdir. Zâhirî ibadetler yapılsa bile, bâtınî hâller mahcuptur ve bu nefs, bedeni kendi istediği istikamette kullanmaya zorlar⁴·⁵.
Nefs-i Emmâre'nin zuhur ettiği mahallerden biri, dünya saltanatının ve idareciliğin nefs-i emmâre düşüncesiyle yönetildiği ortamlardır; bu tür yerlerde nefs-i emmâreye sahip amirler, kendilerine benzemeyenleri aralarına sokmazlar¹·². Günümüz dünyasında yeryüzünü yöneten gücün de nefs-i emmâre olduğu ifade edilir; siyasi liderlerin dahi içinde mevcut olan nefs-i emmâre gücü dünyayı idare etmektedir¹·⁶.
Hakikat mertebesinde ise nefs-i emmâre, rububiyet hükümlerinin zuhura çıkışından başka bir şey değildir; Cenâb-ı Hakk'ın Kahhar, Cebbar, Aziz, Mütekebbir, Müntakim gibi celâlî isimlerinin tecellisi olarak ortaya çıkar³. Ancak, nefs kelimesi her zaman nefs-i emmâre anlamına gelmez; nefis bir şeyin zatı, hakikati ve özüdür ve Nefes-i Rahmanî'den kaynaklanan ilahî bir varlıktır⁷·⁸·⁹. Nefs-i emmâre, nefsin küçük bir bölümüdür ve ilahî nefsin hakikati olan Nefes-i Rahmanî ile karıştırılmamalıdır⁸·⁹.
Nefs-i emmâre, şeriat-ı Muhammediyye'ye uyularak sınırlandırılabilir ve bu sayede cennet ehli olunabilir; ancak bu, nefs-i emmârenin ehlileştirilmiş veya kontrol altına alınmış hâlidir¹⁰. Sülûk yolunda nefs-i emmâreyi eğiterek, yapılan işlerin kendi menfaatine olduğunu anlattıktan sonra, nefs-i emmâre sâlike yardımcı olabilir ve emmârelikten soyunup levvâme mertebesine geçişe katkı sağlayabilir⁵. Rububiyet makamında nefs-i emmâre, ef'âl ve sıfatın hakiki sahibi değil, sadece tecelligahı olduğunu idrak ettiğinde, tevhid-i ef'âl ve tevhid-i sıfat aşikâr olur ve nefs-i emmâre kurban edilmeye razı olur¹¹.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Sohbet Arası Sohbetler CD 1 (2000) · s.254“Yani herkesin bir kölelik bir sultanlık tarafı vardır, bir başka tabirle, ama biz kölelik tarafımızda kalır da nefs-i emarenin emri altında yaşarsak biz ebedi o”Oku
- 2Sohbet Arası Sohbetler CD 15 · s.75“İsmi ne olursa olsun işte nefs-i emmare düşüncesi olmazsa oraya zaten gelemiyor, getirmiyorlar, nefs-i emmare düşüncesinde olan amirlerde nefs-i emmare vardır, ”Oku
- 3Sohbet Arası Sohbetler CD 8 (2002) · s.21“Şimdi hep hani baştan beri söyleniyor ya mertebeler var, yani ilahi mertebeler var, çıkışta bir de tenezzül mertebeleri var, nefs-i emmare rububiyet hükümlerini”Oku
- 4K2-T3
- 5İzmir İrfan Sohbetleri CD 1 (1998-2000) · s.183“Şimdi nefs-i emmareyi böyle eğittikten sonra yapılan işlerin de nefs-i emarenin lehine olduğunu nefs-i emmare de anladıktan sonra senin en büyük yardımcın nefs-”Oku
- 6Sohbet Arası Sohbetler CD 15 · s.74“Yani herkesin bir kölelik bir sultanlık tarafı vardır, bir başka tabirle, ama biz kölelik tarafımızda kalır da nefs-i emarenin emri altında yaşarsak biz ebedi o”Oku
- 7TB. Kelime-i Nûhiyye · s.84“Hani esma-i ilahiye suretleri meydana getiriyor dedik ya, işte o esmaya hamd ediyorlar, teşekkür ediyorlar ki bizi zuhura getirdin senin varlığınla bizler zuhur”Oku
- 8Sohbet Arası Sohbetler CD 16 · s.45“Burada nefsten bahsettiği için neden nefs diyor da senin Zat’ını demiyor, beya bir başka Rahmaniyetini demiyor, nefsten bahsediyor, “ sen nefsini nasıl övüyorsa”Oku
- 9Sohbet Arası Sohbetler CD 5 (2001) · s.44“Burada nefsten bahsettiği için neden nefs diyor da senin Zat’ını demiyor, beya bir başka Rahmaniyetini demiyor, nefsten bahsediyor, “sen nefsini nasıl övüyorsan”Oku
- 10Tasavvuf Izâhları · s.159“7 cennette 7 nefs mertebesi meydana gelir. Emmare, levvame, mülhime, mutmaine.. Şimdi bir insan düşünebilir, emmare cennete girer mi? diye. Bu kadar kötü diye b”Oku
- 11Bakara Dosyası · s.23“(2/71) Rabbim, dedi: Şöyle buyuruyor: Bir bakare ki ne koşulur arazi sürer, ne de ekin sular, salma, hiç alacası yok, işte dediler, şimdi hak ile geldin, bunun ”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.