Nefs-i Levvâme kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Nefs-i Levvâme, tasavvufî sülûkun ikinci mertebesi olup "kınayan nefs" anlamına gelir ve sâlikin günahlarından pişmanlık duyarak kendini kınadığı, tevbeye yöneldiği hâli ifade eder. Bu mertebe, İdrîsiyye Fassı'ndaki "tathîr" (arındırma) merhalesi ile ilişkilendirilir. Zira tathîr, nefsin süflî yapısından arındırılmasını ve bu kınama hâli, arınma sürecinin başlangıcı ve mücâhede mahalli olarak kabul edilir.
Detaylı cevap
Nefs-i Levvâme, yedi nefs mertebesi içinde nefs-i emmâreden sonra gelen, ancak nefs-i mülhime ve mutmainneden önce yer alan bir aşamadır¹. Bu mertebede sâlik, kötülükleri işlemesine rağmen ardından pişmanlık duyar ve kendini kınar; bu hâl, Kur'ân-ı Kerîm'de Kıyâme Sûresi'nin 2. ayetinde geçen "lâ uksimu bi'n-nefsi'l-levvâme" (kınayan nefse yemin ederim) ifadesiyle vurgulanır². Allah Teâlâ'nın bu nefse yemin etmesi, onun tasavvufî sülûkta ne denli önemli bir mücâhede mahalli olduğunu gösterir. Nefs-i Levvâme, sâlikin kendi karanlığını ilk kez idrâk ettiği ve uyanışın acısını yaşadığı bir dönemdir; emmâre nefsin pasif itaatinden çıkarak, mutmainne nefsin sükûnetine ermeden önceki iç çatışmanın adıdır. Mesnevî-i Şerîf Şerhi'nde nefs-i levvâme, nefs-i emmâreye nispetle "sis" mesabesinde görülür ve Hakk Teâlâ'nın lütfuyla can nurunun bağışlanarak nefs-i mutmainne mertebesine ulaşılacağı belirtilir³. Sâlikin bu mertebede yüzünü nefs-i mülhimeye çevirmesiyle, nefs-i levvâmesinin kıyameti kopar ve bu ahlâktan kurtularak Hakk'a doğru bir daire daha yaklaşmış olur⁴·⁵·⁶·⁷·⁸. Bu dönüşüm, nefsin süflî yapısının arındırılması olan "tathîr" merhalesiyle doğrudan ilişkilidir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri · s.6“Nefs-i levvâme, Nefs-i mülhime, Nefs-i mutmeinne, Nefs-i Râdıye, Nefs-i mârdiyye. Nefs-i sâfiye, diye isimlendirmişlerdir. Bu mertebelerden sonra Hakk’a Mi’râc ”Oku
- 2İzmir İrfan Sohbetleri CD 2 (2000) · s.41“Ona hürmet babında tapınıyor yoksa Allahlık babında değildir. yani levvame nefsin insan hayatındaki yerini de ayrıca göstermiş oluyor ve levvame nefiste cenab-ı”Oku
- 3Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7 · s.598““Bulut”tan murâd, nefs-i emmâre ve “sis"ten murâd, nefs-i levvâme ve mülhimedir. ... Ya'ni, “Hak Teâlâ hazretleri lutuf ve inâyeti ile hem kesif bulut mesâbesin”Oku
- 4Yûnus Sûresi · s.5“Hakk Teâlâ Hz. “ nefs-i levvâme” ye o kadar çok değer veriyor ve bizim dikkatimizi çok açık olarak bu istikamete çekmek istiyordur. Birimsel kişiliğinin gelişme”Oku
- 5Kalem Sûresi · s.31“Hakk Teâlâ Hz. “ nefs-i levvâme” ye o kadar çok değer veriyor ve bizim dikkatimizi çok açık olarak bu istikamete çekmek istiyordur. Birimsel kişiliğinin gelişme”Oku
- 6Enbiyâ Sûresi · s.180“Hakk Teâlâ Hz. “ nefs-i levvâme” ye o kadar çok değer veriyor ve bizim dikkatimizi çok açık olarak bu istikamete çekmek istiyordur. Birimsel kişiliğinin gelişme”Oku
- 7Sâffât Sûresi · s.121“Hakk Teâlâ Hz. “ nefs-i levvâme” ye o kadar çok değer veriyor ve bizim dikkatimizi çok açık olarak bu istikamete çekmek istiyordur. Birimsel kişiliğinin gelişme”Oku
- 8Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri · s.245““nefs-i levvâme”ye o kadar çok değer veriyor ve bizim dikkatimizi çok açık olarak bu istikamete çekmek istiyordur. Birimsel kişiliğinin gelişmesi için bu merteb”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.