İçeriğe atla

Nefs-i mülhime ile Nefs-i mutmainne hangi Fass'ta birleşir?

Kavram FarkıOrta düzey0 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Nefs-i mülhime ve Nefs-i mutmainne, İdrîsiyye Fassı'nın "tathîr" (arındırma) merhalesinde birleşirler. Nefs-i mülhime, sâlikin kalbinden ilham almaya başladığı, iyi ile kötüyü ayırt edebildiği üçüncü nefs mertebesidir. Nefs-i mutmainne ise, sâlikin kalbinin sâkinleştiği, Hak ile huzura erdiği dördüncü nefs mertebesidir. Bu iki mertebe, sülûkun kritik dönüm noktalarını oluşturur ve her ikisi de İdrîsiyye Fassı'ndaki tathîr merhalesinin bir parçası olarak kabul edilir.

Detaylı cevap

Nefs-i mülhime, sülûk yolunun üçüncü basamağı olup, sâlikin içinde ilhamın açılmaya başladığı bir mertebedir¹. Bu aşamada sâlik, iyi ve kötüyü kalbinden gelen ilham yoluyla bilir ve vicdanının sesi netleşir; Hak'tan kalbe mesajlar inmeye başlar. Mülhime nefs, Şems Sûresi'nin 7-8. ayetlerinde geçen "fe-elhemehâ fücûrahâ ve takvâhâ" (ona fücur ve takvâyı ilham etti) ifadesiyle ilişkilendirilir ve kurtuluşa giden yolun açıldığı bir mertebe olarak görülür. Nefs-i mutmainne ise, yedi nefs mertebesinin dördüncü basamağıdır ve sâkinleşmiş, huzura ermiş nefsi ifade eder². Bu mertebede sâlikin kalbi sâkinleşmiş, Hak ile huzura ermiştir. Fecr Sûresi'nin 27-30. ayetleri ("yâ eyyetühe'n-nefsu'l-mutmainneh, irci'î ilâ rabbike râdıyeten merdıyyeh, fadhulî fî ibâdî, vedhulî cennetî") bu mertebenin temel mesnedidir. Her iki nefs mertebesi de, İdrîsiyye Fassı'nın "tathîr" (arındırma) merhalesinde yer alır. Sâlik, nefs-i emmâre, levvâme ve mülhime mertebelerinde kararsızlık ve halden hale geçiş içinde iken, nefs-i mutmainne makamına gelinceye kadar bu kararsızlıklardan kurtulamaz³. Nefs-i mutmainneye ulaşmak, sâlikin nefsânî arzulardan kaynaklanan elem ve meşakkatlerden kurtulması için kritik bir adımdır⁴·⁵. Mülhime nefs mertebesinden mutmainne nefs mertebesine geçiş, insan için iç bünyede büyük bir inkılaptır; zira mutmainne nefs mertebesinde evham ve hayali girişler kesilir, sadece ilhamlar açılır⁶.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Nefs-i Mülhime
  2. 2K1-530,Nefs-i Mutmeinne
  3. 3Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11 · s.667“Çünkü sâlik nefs-i emmâre (kötülüğü emreden nefs), levvâme (kendini kınayan nefs) ve mülhime (ilham alan nefs) mertebelerinde daima kararsızdır ve telvin içinde”Oku
  4. 4Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1 · s.384“Ya'ni insan “nefs-i mutmainne” makâmına gelmedikçe, nefsin arzüların- dan mütevellid olan elem ve meşakkatler içinde yanar tutuşur. Zirâ “nefs-i mutmainne” fele”Oku
  5. 5Kâf Sûresi · s.123“Nefsin dördüncü mertebesi "mutmainne nefs"dir ki, kul o mertebede "İrciî!" ya’ni “Rabb’ine dön” ilâhî hitabına nâil olur. 656. Tâ ki ateşe mensûp olan feleğin a”Oku
  6. 6Âl-i İmrân Sûresi · s.26“Mülhime nefs mertebesinden mutmainne nefs mertebesine geçmek insan için iç bünyede büyük bir inkılâbtır, eğer bunu başaramaz isek karşımıza gelen şeyleri çözeme”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.