Nübüvvet kavramının irfânî tanımı, akâidî tanımından nasıl ayrılır?

Akâid ilminde nübüvvet, peygamberlere mahsus bir makam olup, Allah'ın insanlara doğru yolu göstermek için seçtiği kullarına vahy yoluyla bilgi indirmesi ve bu bilgiyi tebliğ etme görevidir (K1-306, Vahiy). Bu tanım, peygamberlerin ismet, sıdk, tebliğ, fetânet ve emânet gibi sıfatlarla donatılmış olmasını ve mucizelerle desteklenmesini içerir (K1-306, Mu'cize). Akâidde nübüvvet, Hz. Muhammed ile son bulmuş (Hatm-i Nübüvvet) ve ondan sonra yeni bir peygamber gelmeyeceği kabul edilmiştir.

İrfânî tanımda ise nübüvvet, akâiddeki zâhirî tebliğ görevinin ötesinde, ilâhî marifet ve ilmin doğrudan tecellî ettiği bâtınî bir makam olarak ele alınır. İrfan ehli nezdinde nübüvvet, Hak'tan gelen ilâhî haber ve marifetten rızıklanma cihetidir¹. Bu bağlamda, her nebi aynı zamanda bir velidir ve her veli de "tanıtıcı nübüvvet" (nübüvvet-i ta'rifiyye) ile nebidir; çünkü tabi olduğu peygamberin şeriatini güçlendirir². Hz. Ali'nin hem velâyet kemâlâtına hem de nübüvvet kemâlâtına sahip olduğu, velâyetinin zâhir, nübüvvetinin ise bâtın olduğu belirtilir. Aynı şekilde Hz. Resûlullah'ta nübüvvetin zâhir, velâyetin ise bâtın olduğu ifade edilir³. Bu durum, nübüvvetin irfânî anlamda velâyetle ayrılmaz bir bütünlük içinde olduğunu, velâyetin bâtınî ilim ve marifet yönünü temsil ettiğini gösterir. Velâyet kapısı açıkken, nübüvvetin zâhirî tebliğ yönü Hz. Muhammed ile kapanmıştır. Ancak ilâhî ilim ve marifetin insanlara gelmeye devam edeceği, velâyet yoluyla bu ilmin kesilmeyeceği vurgulanır³. Bu, irfânî nübüvvetin, zâhirî peygamberlikten farklı olarak, ilâhî hakikatlere vâkıf olma ve ondan beslenme anlamında devamlılığını ifade eder.