Nûr 35 ayeti tasavvufta nasıl okunur?

Âyetü'n-Nûr (Nûr 35), Kur'ân'ın mecâzî derinliği en fazla olan âyetlerinden biridir ve tasavvufî düşüncede özel bir yere sahiptir¹. Tasavvuf, bu âyeti Nûr-u Muhammedî doktriniyle ilişkilendirerek, kâinatın halkının bu ilahî nûrdan başladığına inanır. Âyette geçen "Allah göklerin ve yerin nûrudur" ifadesi, Allah'ın varlığının her şeyi aydınlatan bir nûr olduğunu belirtir. Bu nûrun misali ise "içinde lamba olan bir kandillik gibidir; lamba bir cam içindedir; cam sanki incili bir yıldız gibidir; doğunun da, batının da olmayan, kutlu bir zeytin ağacından tutuşturulur" şeklinde tasvir edilir. Tasavvufî tâ'vîlde, bu teşbihin her bir unsuru belirli mânevî hakikatlere karşılık gelir: "Mişkât" (lamba muhafazası) Hz. Peygamber'in kalbini temsil ederken, "misbah" (lamba) Hz. Peygamber'in nûrunu ifade eder. "Zücâce" (cam) ise bu nûrun saflığını ve berraklığını simgeler. Bu yorum, Nûr-u Muhammedî'nin hakikat-i muhammediyye'nin bir tezahür ismi olduğunu ve Hak'ın bilinmek istemesiyle ilk olarak bu nûrun zuhur ettiğini, ardından kâinatın ondan halk edildiğini vurgular. Böylece Âyetü'n-Nûr, tasavvufta hem ilahî nûrun küllî tecellisini hem de Hz. Muhammed'in bu tecellideki merkezi konumunu açıklayan temel bir metin olarak okunur.