Nûr 35 ayetinin irfânî yorumu nedir?

Nûr Sûresi 35. âyetinin irfânî yorumu, Allah'ın kâinattaki varlığının ve tecellîlerinin bir nur olarak idrâk edilmesidir. Bu âyet, irfan ehli için Allah'ın semâların ve yerin nuru olduğunu ifade ederken, bu nurun iki cihanın aynasından görünen bir yüz olduğunu belirtir¹·². İrfânî idrakte ilim, öğrenilen bir bilgi olmaktan ziyade, idrâk edilen, yaşanan ve hakikati gösteren bir nurdur³. Bu ilâhî nura sırt çevirmek, kalbin hakikatten uzaklaşması ve karanlığa dönmesi anlamına gelir. Nefsin arzularıyla beslenmesi kalbi perdeler ve ilâhî nuru gizler³. Kalbin kararmasıyla ilâhî nur ondan uzaklaşır ve bu karanlık toplumun kaderine yansır⁶. Hidayet, Allah'ın lütfu ve nuru olarak kabul edilirken, dalâlet kişinin nefsinin perdeleriyle örtülü kalmasıdır. Allah'a yönelen kimse, O'nun nuruyla hakikati görmeye başlar; zira hidayet, kalbin aydınlanması ve ma'rifet nuruyla dolmasıdır⁴. İrfânî açıdan iman, kişinin kalbinde hakikatin nurunun doğmasıdır; sâlih amel ise bu nurun dış dünyada bir tezahürüdür⁵. Gerçek mutluluk, insanın kalbinde ilâhî huzuru bulmasıyla bu nurun hissedilmesidir⁵. İrfânî yorum, Râd Sûresi'nin içsel mertebesine yönelerek, insanın nefs terbiyesi, kalp arınması ve hakikate yönelmesini esas alır. Kalp saflaştığında her âyet hem dış dünyada hem iç âlemde yankılanır ve Allah'ın kelâmı kalpte dirilir⁷. Ahiret azabı ise, irfan ehline göre Allah'ın gazabından çok, insanın kendi nurundan uzak düşmesinin idrâki ve kalpteki karanlığın tam karşısında duran hakikatle yüzleşmenin sonucudur; en yakıcı ateş, insanın görmediği nur karşısında duyduğu utançtır⁸.