Nusret Tura'nın Sırat-ı Müstakîm kavramına yaklaşımı nasıldır?
Nusret Tura'ya göre Sırat-ı Müstakîm, Hak'ka ulaşan yolların en yakını olan vahdet yoludur ve Allah'a mahsus bir doğru yol olarak tüm varlıkta ve ilahi isimlerde aşikârdır. Tura, sırat-ı müstakîmi, Kâbe-i Muazzama'dan Kudüs-ü Şerif'e yapılan bir yolculuk gibi, dünya üstü bir gidiş olarak tanımlar ve sıratullah'a (Allah'ın kapısına) ulaşmanın tek yolu olduğunu belirtir¹. Her ismin kendine ait bir sırat-ı müstakîmi olduğunu, ancak Allah isminin sırat-ı müstakîminin genel olduğunu ve diğerlerinin Rabb-ı hassın sırat-ı müstakîmi olduğunu vurgular². Bu bağlamda, Muhammedi meşrep dışında kalanların bu yolları toplayamayıp şube şube ayrıldıklarını ifade eder³.
Detaylı cevap
Nusret Tura'nın Sırat-ı Müstakîm anlayışı, tasavvufî derinliği ve vahdet-i vücud nazariyesiyle iç içedir. Ona göre Sırat-ı Müstakîm, "doğru yol, dosdoğru yol" anlamına gelmekle birlikte, akâidî ve vücudî olmak üzere iki katmanlı bir okumaya sahiptir. Akâidî düzeyde, Hz. Peygamber'in getirdiği şerîat-i Muhammediyye'nin yolu iken, vücudî düzeyde kâinatın bütün cihetlerinin Hak'ka doğru olduğunu beyan eder. Tura, "Rabbim doğru yol üzerindedir" (Hûd 56) ayetini bu vücudî veçhenin asıl mesnedi olarak gösterir.
Tura, Sırat-ı Müstakîm'i "vahdet yolu" olarak tanımlar ve Allah Teâlâ vâhid olduğundan, bu yolun Hakk'a çıkan yolların en yakını olduğunu belirtir⁴. Her ismin kendine ait bir sırat-ı müstakîmi olduğunu, ancak bu isimlerin yollarının birbirlerine nispetle doğru yol olmadığını ifade eder. Örneğin, Dârr isminin yolu, Nâfı' isminin yoluna nispeten doğru değildir. Ancak müsemmanın ahadiyyeti itibarıyla tüm isimlerin neticede Allah'a vasıl olduğunu açıklar⁵. Bu bağlamda, Muhammedi evliyaların ve Muhammedi meşrep olanların, her bir sırat-ı müstakîmin diğerinin sırat-ı müstakîmi olmadığını, ancak tamamının sırat-ı müstakîm üzere olduğunu anlayabileceğini vurgular³.
Tura'ya göre, Sırat-ı Müstakîm'den başka bir yol, insanı sıratullah'a, yani Allah'ın kapısına götüremez. Bu nedenle, başka bir dinden mi'rac etmek mümkün değildir¹. Şeriatın sırat-ı müstakîme götürdüğünü, ancak Hakk'ın yolunun sıratullah olduğunu belirtir. Sırat-ı müstakîm olmadan sıratullah'ın olmayacağını, ancak sadece fıkıh ilmi öğrenmekle yetinmenin insanı kendi kozasında bırakacağını ifade eder⁶. Fâtiha Sûresi'ndeki "İhdinâ's-sırâta'l-müstakîm" (bizi doğru yola ilet) ayetini, Allah isminin sırat-ı müstakîmi olarak yorumlar ve diğerlerinin Rabb-ı hassın sırat-ı müstakîmi olduğunu belirtir². Bu, Tura'nın Sırat-ı Müstakîm'i sadece genel bir doğru yol olarak değil, aynı zamanda ilahi isimlerin ve varlığın farklı tezahürlerinin kendine özgü doğru yolları olarak gördüğünü gösterir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Sohbet Arası Sohbetler CD 19 (2006) · s.85“Bakın, sırat-ı müstakîm başka sıratullah başka. Sırat-ı müstakîm ile yola çıkıp sıratullahta mirac edilmiş olunuyor. Sırat-ı müstakîmi Kabe-i Muazzama’dan Kuds-”Oku
- 2TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180) · s.96“Zîrâ o ism-i hâs onun nasiyesinden, alnından tutup, yani o ism-i hassı zuhura çıkaran mahalin alnından perçeminden tutup kendi sırat-ı müstakimi üzerinde yürütü”Oku
- 3TB. Kelime-i Hûdiyye · s.11“Yani bütün isimlerin birer sırat-ı müstakim üzerinde olduğunu Hakka doğru giderken ve her bir ama her bir sırat-ı müstakimin diğerinin sırat-ı müstakimi olmadığ”Oku
- 4TB. Kelime-i Hûdiyye · s.9“------------- 1.Paragraf: Şiir: Allah’a mahsûs sırât-ı müstakim vardır ki, umûmda zahirdir; hafi değildir (1). ---------------- Ya’nî Allah’a mahsus olan öyle b”Oku
- 5TB. Kelime-i Hûdiyye · s.10“Fakat bu isimlerin yolları yekdiğerine nisbetle sırat-ı müstakim, doğru yol değildir. Kendine göre sırat-ı mustakim, ama diğerlerine göre diğerlerinin sırat-ı m”Oku
- 6İnsân-ı Kâmil (Cilt 6) · s.54“Şeriat sırat-ı müstakime götürür ama Hakk'ın yolu sıratullah yoludur. Tabi ki, sırat-ı müstakim olmadan, sıratullah olmaz ama bütün ömür talebini sadece fıkıh i”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.