Risâlet kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Risâlet kavramı, Fusûsu'l-Hikem'de doğrudan tek bir Fass ile ilişkilendirilmemekle birlikte, özellikle Hz. Musa'ya tahsis edilmiş olan Mûseviyyet mertebesiyle ilişkilendirilir ve bu mertebenin kemâli olarak ele alınır¹. Ayrıca, risâletin farklı mertebeleri itibarıyla Hz. İbrahim, Hz. Musa, Hz. İsa ve Hz. Muhammed gibi peygamberlerle de bağlantılı olduğu belirtilir; örneğin, Zât mertebesi itibarıyla risâletin Hz. Muhammed'e ait olduğu ifade edilir². Genel olarak, risâlet nübüvvetin daha özel bir mertebesi olup, Hak'tan insanlığa şer'î ahkâm ve kitap getirme makamını ifade eder.
Detaylı cevap
Risâlet, tasavvufta nübüvvetin üst bir mertebesi olarak kabul edilir ve Hak'tan bilgi alma (nübüvvet) ile bu bilgiyi insanlığa tebliğ etme (risâlet) arasındaki farkı vurgular. Fusûsu'l-Hikem'de risâletin farklı peygamberler üzerinden tezahürleri ele alınır. Örneğin, Mûseviyyet mertebesinin kemâli risâlettir ve bireysel varlıkta ilâhî ilhamların bu mertebe itibarıyla resûl olma hâlini meydana getirdiği belirtilir¹. Ancak bu, İlâhîyet'in aslî risâleti değil, Mûseviyyet mertebesinin vekâlet risâletidir¹.
Risâletin farklı mertebeleri, peygamberlerin temsil ettiği ilâhî isim ve sıfatlarla ilişkilendirilir:
- Fiiller mertebesi itibarıyla risâlet Hz. İbrahim'e aittir².
- İsimler mertebesi itibarıyla risâlet Hz. Musa'ya aittir².
- Sıfatlar mertebesi itibarıyla risâlet Hz. İsa'ya aittir².
- Zât mertebesi itibarıyla risâlet Hz. Muhammed'e aittir, ki bu mertebe tüm diğer mertebeleri bünyesinde toplayarak en kemalli zuhur mahalli ve tecellilerin sonu olmuştur².
Ayrıca, bir nebîye ilm-i risâletten ümmetinin isti'dâdı kadar verildiği, ne ziyade ne de noksan olmadığı ifade edilir³·⁴. Bu durum, şerîat ihtilaflarının isti'dâd ihtilafından, isti'dâd ihtilafının ise sıfat ve esmâ ihtilafından neşet ettiğini gösterir⁵. Risâletin enbiyâ ve rusül'e verilmesi, mahzâ nimetlendirme ve yüceltme yoluyladır; bu, has Zâtî rahmettir⁶·⁷. Peygamberlik kaldırılmış olsa da, risâletin bâtında devam ettiği ve bunun insanlığın sona ermediği sürece devam edeceği belirtilir; ancak bu, mühürlü bir risâlet değil, peygamberin habercileri olan velîler aracılığıyla devam eden bir haberciliktir⁸·⁹·¹⁰.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Altı Peygamber (Cilt 4) · s.52““Ve onu resûllerden kılacağız” , ifâdesi ile genel olarak Mûseviyyet mertebesinin kemâlinin risâlet olduğu belirtilmektedir. Birey olarak bizler de tenzih merte”Oku
- 2Kelime-i Tevhîd · s.287“Fiiller mertebesi itibarıyla risalet, İbrahim peygamberdir. İsimler mertebesi itibarıyla risalet, Musa peygamberdir. Sıfatlar mertebesi itibarıyla risalet, İsa ”Oku
- 3Kelime-i Hârûniyye · s.79“Cevâb: Fass-ı Üzeyrî’de dahi geçtiği üzere, nübüvvet velâyetin zâhiri ve velâyet, nübüvvetin bâtınıdır. Ve bir nebîye ilm-i risâletten ümmetinin isti’dâdı kadar”Oku
- 4Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba · s.31“Cevap: Fass-ı Üzeyrî'de dahi geçtiği üzere, nübüvvet velayetin zâhiri ve velayet, nübüvvetin bâtınıdır. Her nebi mutlaka velidir, ama her veli de mutlaka nebi d”Oku
- 5TB. Kelime-i Mûseviyye · s.45“Binâenaleyh her bir peygambere ilm-i risâletten verilen şey ümmetinin isti’dâdı mikdârıdır. Ondan ne ziyâde ve ne de noksandır. Nitekim diğer fasslarda sırası g”Oku
- 6En'âm Sûresi · s.116“Şu halde nübüvvet ve risâletin enbiyâ ve rusül (aleyhimüs-selâm)a verilmesi mahzâ nimetlendirme ve yüceltmek suretiyledir. Bu ancak has Zât’i rahmettir ki bu bâ”Oku
- 7TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları · s.119“Şu halde nübüvvet ve risâletin enbiyâ ve rusül (aleyhimüs-selâm)a verilmesi mahzâ nimetlendirme ve yüceltmek suretiyledir. Bu ancak has Zat’i rahmettir, ki bu b”Oku
- 8Tasavvuf Izâhları · s.38“.) ------------------- DEVÂM-I RİSÂLET : Peygamberlik kaldırıldı, ancak risâlet mühürsüz olarak devam etmektedir. Risâlet, yani habercilik kesilmiş olsaydı insa”Oku
- 9Îmân ve İkân · s.134“Peygamberlik kaldırıldı, ancak Peygamberin vârisleri olarak risâlet devam etmekte, yani habercilik devam etmektedir, eğer bu kesilmiş olsa idi insanlık sona ere”Oku
- 10Sohbet Arası Sohbetler (25) · s.9“Evliyalar derler ki risalet sona ermemiştir. peki bu nasıl oluyor. Cenab-ı Hakk risalet sona erdi diyor. Risaletten kasıt ariflerin yeryüzünde var olması. Allah”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.