Sabır kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?

Sabır, tasavvufta sülûk makâmlarından biri olup, sâlikin Hak'tan gelen her şeye şikâyetsiz tahammül etmesidir. Kur'an-ı Kerim'de Bakara Sûresi 153. ayette "inna'llâhe maa's-sâbirîn" (Allah sabredenlerle beraberdir) buyrularak sabrın önemi vurgulanır. Yine Bakara 155-157. ayetlerde korku ve açlık gibi imtihanlarla sınanılacağı ve sabredenlerin müjdeleneceği belirtilir, bu da sabrın imtihan yapısını gösterir. Sabır, tövbe, vera', zühd, fakr makâmlarından sonra gelen ve tevekkül ile rızâ makâmlarından önce yer alan orta bir makâmdır.

Sabrın farklı dereceleri bulunmaktadır: En zayıfı, sevap elde etmek ve cezadan kurtulmak için sabredilen "sabr-ı lillâh"tır. Bunun üzerinde, Allah'ın verdiği güçle sabretmek anlamına gelen "sabr-ı billâh" gelir. En yücesi ise, sûfîlerin kendi irade ve tasarruflarının olmadığını idrak ederek ilâhî hükümlere rızayla sabretmeleri olan "sabr-ı alallâh"tır¹·². Ayrıca Allah yolunda sabır olan "sabr-ı fillâh", ilâhî maiyyet sırlarını bilenlerin sabrı olan "sabr-ı meallah" ve Hakk'a vuslattan sabır olan "sabr-ı anillâh" gibi mertebeler de mevcuttur ki bu sonuncusu sabırların en güçlüsüdür².

Sabır, imanın başı ve yarısı olarak kabul edilir; sabrın olmadığı yerde iman da yoktur³. Hz. Ya'kûb'un "sabr-ı cemîl" sahibi olması (Hz. Ya'kûb (a.s.)), sabrın önemli bir örneğini teşkil eder. Sabır, sadrın (göğüs, kalp) ışığı ve nuru olarak da nitelendirilir⁴.