Salât-ı Dâim kavramı için Muhammediyye Fassı'ndaki anahtar mekanizma nedir?
Salât-ı Dâim, sâlikin bütün hayatını namaza dönüştürerek her ânını Hakk'ın huzurunda geçirme şuuruyla yaşamasıdır. Meâric Sûresi'nin 23. ayetindeki "ellezîne hum alâ salâtihim dâimûn" (namazlarına devamlı olanlar) ifadesi bu kavramın temelini oluşturur. Muhammediyye Fassı'nda Salât-ı Dâim'in anahtar mekanizması, Hakk'ın "kün" emriyle kâinatın her an namazda oluşuna sâlikin eşlik etmesi ve bu sürekli namaz hâlinde Hakk'ı müşâhede etmesidir¹. Bu durum, Hakk'ın zatının zatına ayna olması hâline işaret eder ve sâlikin kendi hakikatinin gerçeğiyle hayatını sürdürmesi anlamına gelir²·³.
Detaylı cevap
Salât-ı Dâim, namazın kemâl mertebesi olup, klasik beş vakit namazın ötesinde, sâlikin tüm yaşamını bir bütün olarak namaz hâlinde idrâk etmesidir. Bu hâl, sâlikin ağzında belirli bir zikri devamlı tekrar etmekten ziyade, bütün mahallerdeki varlığın, gücün ve kudretin tek bir yerden kaynaklandığını düşünmesi, idrâk etmesi ve müşâhede etmesiyle gerçekleşir⁴. Muhammediyye Fassı'nda bu durum, Hakk'ın "kün" emriyle kâinatın her an namazda oluşuna sâlikin şuurla katılmasıyla açıklanır. Kâinatın her şeyinin Hakk'ı hamd ile tesbîh etmesi (İsrâ 44), sâlikin Salât-ı Dâim ile bu kâinat namazına eşlik etmesini sağlar. Bu sürekli namaz hâli, sâlikin Hakk'ı müşâhede etme makamıdır ve "50 vakit" namazın karşılığı olan sıfat mertebesindeki idrâkî, irfânî ve ubûdiyet hâllerini ifade eder¹·⁵. Salât-ı Dâim, Hakk'ın zatının zatına ayna olması durumuna işaret eder ve sâlikin kendi hakikatinin gerçeğiyle hayatını sürdürmesidir²·³. Fiziksel namaz, Salât-ı Dâim'e geçiş için bir basamak görevi görür; ancak Salât-ı Dâim'e ulaşan sâlikin fiziksel namazı terk etmesi söz konusu değildir, aksine her ikisini birlikte yürütür⁴.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Bendeki Terzi Babam (Cilt 2) · s.95“(صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ) Salât-u Dâimûn (Dâimi Namaz Hâli) Fusûs’ül Hikem Muhammed Fassı sonlarına doğru yapılan daha önceki sayfalardaki alıntı, göz ve Allah-U”Oku
- 2Cilt 1 · s.358
- 3Bakara Sûresi · s.85“İşte bu halde günde beş defa namazını kılan kimse özel olarak Cenâb-ı Hakk’ın huzuruna Zât mertebesi itibarıyla şeriat, tarikat, hakikat, marifet ve İnsân-ı Kâm”Oku
- 4Cilt 4 · s.224
- 5Cem'o ve Fark'o · s.356“Bilindiği gibi namazların mertebelrinden bahsedilirken, (Salât, Salâtel vusta, ve salât-ı dâimun) diye ifade edilmektedir. (Salât (5) vakit namazdır.) (Salâtel ”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.