Salât-ı Dâim niçin Muhammediyye Fassı'nda anlaşılır kılınır?
Salât-ı Dâim, tasavvufta sâlikin bütün hayatını namaza dönüştürmesi, her ânının Hakk'ın huzûrunda olduğunun bilinciyle yaşanmasıdır. Bu hâl, Meâric Suresi 23. ayette geçen "ellezîne hum alâ salâtihim dâimûn" (namazlarına devamlı olanlar) ifadesiyle açıklanır. Salât-ı Dâim'in Muhammediyye Fassı'nda anlaşılır kılınmasının temel nedeni, Hakîkat-i Muhammediyye'nin tüm hakikatleri kuşatan ve ilahî rahmetin dağıtım merkezi olmasıdır¹. Bu makamdan tevzî edilen ilahî rahmet, Salât-ı Dâim'in özünü oluşturan sürekli Hakk ile irtibat hâlini mümkün kılar ve bu hâl, Hz. Muhammed'in temsil ettiği kemalat mertebesi olan Mertebe-i Muhammediyye ile de yakından ilişkilidir.
Detaylı cevap
Salât-ı Dâim, namazın kemâl mertebesidir ve sâlikin günü bir bütün namaz olarak tasavvur etmesini ifade eder. Bu, sadece beş vakit namazla sınırlı kalmayıp, her nefeste Hakk ile irtibat kurma makamıdır². Şems-i Tebrîzî'nin ifadesiyle salât, bütün anları içine alan tek bir "an"dır; bütün yaşantıları ve hareketleri içine alan tek bir harekettir³·⁴. Bu sürekli namaz hâli, Hakk'ı müşâhede hâlini içerir⁵. Muhammediyye Fassı'nda Salât-ı Dâim'in anlaşılır kılınması, Hakîkat-i Muhammediyye'nin tasavvuf metafiziğinin en yüksek kavramı ve İslâm kâinat nizamının merkez taşı olmasından kaynaklanır⁶. Allah ve meleklerinin Peygamber üzerine salât etmesi¹, Hakîkat-i Muhammediyye'nin tüm hakikatleri kapsayıcı olduğunu gösterir. Bu makamdan dağıtılan ilahî rahmet, Salât-ı Dâim'in temelini oluşturur; zira ilahî rahmet Hakîkat-i Muhammediyye'ye nâzil olmadıkça, onun cüz'iyâtı olan hakikatlere ulaşmaz¹. Dolayısıyla, Salât-ı Dâim, Hakîkat-i Muhammediyye'nin kapsayıcılığı ve rahmetin tevzî makamı olması sebebiyle bu fassın içinde derinlemesine idrâk edilir. Sâlikin Salât-ı Dâim hâlinde olması, Hakk ile sürekli bir beraberlik içinde, hiçbir an Hakk'tan gayrısını düşünmeyen, görmeyen ve Hakk olarak yaşayan bir mahalli ifade eder⁷. Bu hâl, Hz. Muhammed'in temsil ettiği kemalat mertebesi olan Mertebe-i Muhammediyye ile de doğrudan ilişkilidir⁸.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1TB. Fusûs Mukaddimesi · s.134“Muhakkak Allah ve O’nun melekleri peygamber üzerine salât ederler. 1/9 buyurur. Ve hakîkat-i muhammediyye bilcümle hakāyıkı câmi’ olduğundan, rahmet-i ilâhiyye ”Oku
- 2Salât-ı Dâim
- 3Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4) · s.224“Çünkü SALAT-I DAİMUN içerisindedir. Ama hem Salatı beşeriye dediğimiz beden namazını kılar, hem de Salat-ı Daimunu da birlikte yürütür. O da ayrı mesele. Yani h”Oku
- 4Sohbet Arası Sohbetler CD 5 (2001) · s.349“Hz Şems de bu hususta “Salat” nedir dendiğinde salat bir andır diyor, bakın ikisi de aynı şeyi bir başka şekilde izah ediyor. ama bütün anları içerisine alan “a”Oku
- 5Bendeki Terzi Babam (Cilt 2) · s.95“(صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ) Salât-u Dâimûn (Dâimi Namaz Hâli) Fusûs’ül Hikem Muhammed Fassı sonlarına doğru yapılan daha önceki sayfalardaki alıntı, göz ve Allah-U”Oku
- 6Hakîkat-i Muhammediyye
- 7Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4) · s.146“İşte bu esmâ âlemindeki zikir ve dua yönlü yapılan fiil yahut düşünce Salat-ı Vusta, orta namazı yani sıfat âlemine geçmek için basamak namazı, ara namazıdır. H”Oku
- 8Mertebe-i Muhammediyye
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.