Sâlihiyye Fassı'nın 'Hikmet-i Fütûhiyye' adıyla anılmasının hikmeti nedir?
Sâlihiyye Fassı'nın "Hikmet-i Fütûhiyye" adıyla anılmasının hikmeti, Hz. Salih (a.s.)'ın mucizesi olan devenin dağdan, asla beklenmedik ve tabiata uygun olmayan bir şekilde zuhur etmesidir. "Fütûh" kelimesi, umulmayan bir şeyden bir şeyin ortaya çıkması anlamına gelir ve "feth" kelimesinin çoğuludur. Bu durum, ilahi açılımların (fütûhât-ı ilâhiyye) beklenmedik bir şekilde tecelli etmesini sembolize eder. İbn Arabî, Fusûsu'l-Hikem'de her peygamberin temsil ettiği bir hikmeti işler ve Salih (a.s.)'ın fassı da bu beklenmedik ilahi açılım hikmetini taşır¹.
Detaylı cevap
Fusûsu'l-Hikem, Muhyiddîn İbn Arabî'nin tasavvuf metafiziğinin ana metni olup, 27 bölümden (Fass) oluşur ve her Fass bir peygambere ait bir hikmeti barındırır. Sâlihiyye Fassı'nın "Hikmet-i Fütûhiyye" olarak adlandırılmasının temel sebebi, Hz. Salih (a.s.)'ın mucizesiyle doğrudan ilişkilidir. Bu mucize, asla beklenmedik bir şekilde dağdan bir devenin çıkmasıdır¹. Bu durum, "fütûh" kavramının özünü teşkil eder; zira "fütûh", umulmayan bir şeyden bir şeyin ortaya çıkması demektir ve "feth" kelimesinin çoğuludur¹.
Bu hikmet, ilahi açılımların (fütûhât-ı ilâhiyye) kâmil insanın kalbinde beklenmedik bir şekilde zuhur etmesine işaret eder. İbn Arabî, bu hükmünü, "Hikmet-i Fütûhiyye"yi, Kelime-i Sâlihiyye'ye mukarin olan "Hikmet-i Kalbiyye"nin akabinde zikretmiştir²·³·⁴. Bu sıralama, ilahi açılımların kalpteki tezahürleriyle olan bağlantısını vurgular. Fusûsu'l-Hikem'deki Fass sıralamasında Sâlihiyye Fassı (Hikmet-i Fütûhiyye) on birinci sırada yer alır ve ardından Şuaybiyye Fassı (Hikmet-i Kalbiyye) gelir⁵. Bu durum, fütûhâtın kalple olan derin ilişkisini ve tasavvufî sülûktaki yerini gösterir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Kelime-i Sâlihiyye, s. 2“KELİME-İ SÂLİHİYYE’DE MÜNDEMİC HİKMET-İ SÂLİH KELİMESİNDE BULUNAN FÜTÛHİYYE HİKMETİNİN AÇIKLANMASI BÖLÜMÜ "Fütûhiyye hikmeti"nin Sâlih Kelimesi'ne özgü kılınmas”Oku
- 2Kelime-i Şuaybiyye, s. 5“İşte Şuayb (a.s.) ile “kalb” arasında sâbit olan münâsebât-ı mezkûreye binâen Hz. Şeyh (r.a.) “hikmet-i kalbiyye”yi, Kelime-i Şuaybiyye’ye tahsîs eyledi; ve füt”Oku
- 3En'âm Sûresi, s. 200“İşte Şuayb (a.s.) île "kalb" arasında sabit olan münâsebât-ı mezkûreye binâen Hz. Şeyh (r.a.) "hikmet-i kalbiyye"yi, Kelime-i Şuaybiyye'ye tahsîs eyledi; ve füt”Oku
- 4Kelime-i Sâlihiyye, s. 54“İşte Şuayb (a.s.) île "kalb" arasında sabit olan münâsebât-ı mezkûreye binâen Hz. Şeyh (r.a.) "hikmet-i kalbiyye"yi, Kelime-i Şuaybiyye'ye tahsîs eyledi; ve füt”Oku
- 5Kelime-i Âdemiyye, s. 833“Sâlihiyye'de bulunan fütûhî hikmet (ilahi açılımlarla gelen bilgi), ardından Kelime-i Şuaybiyye'de bulunan kalbî hikmet (kalbe ait bilgi), ardından Kelime-i Lût”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
- Yûsufiyye Fassı'nın anahtar âyeti olan Yûsuf 4-100 nasıl okunur?
- Muhammediyye Fassı'nda esas olarak hangi mesele ele alınır?
- Zekeriyyâiyye Fassı'nın anahtar terim envanteri nedir?
- Muhammediyye Fassı'nın 'Hikmet-i Ferdiyye' adıyla anılmasının hikmeti nedir?
- Üzeyriyye Fassı'nın anahtar âyeti olan Bakara 259 nasıl okunur?
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.