Sâlik, Mûseviyye Fassı'nın hikmetini hangi amelle pekiştirir?

Mûseviyye Fassı'nın hikmeti, "hikmet-i ulviyye" olarak adlandırılır ve Mûsâ (a.s.)'ın peygamberler arasındaki yüce mertebesine dayanır². Bu yücelik, Mûsâ (a.s.)'ın Allah Teâlâ'dan melek vasıtası olmaksızın kelâm alması ve O'nunla tekellüm etmesiyle açıklanır². Sâlikin bu hikmeti pekiştirmesi, amellerini kendi çabasına değil, Hakk'ın lütuf ve keremine bağlamasıyla mümkündür. Bu idrâk, sâlikin amelini kendisine nispet etmekten haya etmesine yol açar, zira o bir kuldur ve kullukla emrolunmuştur¹.

Sâlikin bu yolda karşılaşabileceği iki yanılgı vardır: İlki, amelini Hakk'a nispet ettiği için onu kusursuz görmesi; ikincisi ise, kulluk görevlerini yerine getirmede gayret göstermemesi. Bu sebeple sâlikin, şerîatın zâhirini ihmal etmeden, bütün amellerinin Hakk'ın tevfîki sayesinde gerçekleştiğini bilmesi gerekir¹. Mûseviyye hikmetine erişmek için "nefs-i sâfiye"ye ulaşmak şarttır, çünkü "nefs-i sâfiye"ye gelmeden hakikat-i Mûseviyye'ye erişilemez³. Bu durum, sâlikin nefsini tezkiye ederek ilâhî ilhama açık hale gelmesiyle, yani Nefs-i Mülhime mertebesine ulaşmasıyla ilişkilidir⁴. Böylece sâlik, amellerin çokluğunu biriktirmek yerine, Hakk'ın mârifetine ermeyi ve O'nda fenâ bulmayı hedefler¹.