Sıfât-ı Subûtiyye kalpte mi rûhta mı sırda mı tecellî eder?

Sıfât-ı Subûtiyye, Hak'ın bizzat var olduğu kabul edilen olumlu sıfatlarıdır ve ispatla bildirilir. Bu sıfatlar; Hayat, İlim, İrade, Kudret, Kelâm, Semi, Basar ve Tekvîn'dir. Sâlik, seyr-i sülûk esnasında nefsini temizleyip Hakk'tan gelen mânaları idrak ederek beşerî sıfatlarından soyunmaya başladığında, bu İlâhî sıfatlarla tahakkuk etmeye başlar³. Başlangıçta bu sıfatlar beşerî yönümüzden, nefs olarak kullanılırken, sülûk ilerledikçe İlâhî mahiyetleri idrak edilir³.

Kalp, tasavvufta tecellî-i ilâhînin ilk kapısıdır ve "Beni yere göğe sığdıramadım, mü'min kulumun kalbine sığdırdım" hadîsiyle merkezîliği vurgulanır. Sâlikin gönül aynası sıfât-ı beşeriyyeden ve tabiat pasından sâfî olduğu vakit, bazı sıfât-ı rûhâniyye kalbe tecellî eder⁵·⁶. Ancak bu rûhânî tecellîler hudûs damgasını taşır ve sıfât-ı beşeriyyeyi tamamen ifnâ etme kuvvetine sahip değildir⁵.

Kalp, Hakk'ın Rahmânî sıfatlarının tecellîsine arş kılındığında, yani İlâhî sıfatların mazharı olduğunda, Allah Teâlâ onu ruhun da üstünde bir dereceye yükseltir¹. Bu mertebede kalp, kendi varlık âlemi içindeki diğer latîfeler (ruh, sır ve hafî) üzerinde bir konuma işaret eder¹. Bu hilâfet sırrı, sâlikin kendi iradesiyle değil, Hakk'ın lütfu ve tecellîsiyle zuhûr eder; sâlik kendi varlığını Hakk'a teslim etmiş, kalbini mâsivâdan arındırmış ve Hakk'ın isim ve sıfatlarının mazharı olmuştur². Tüm İlâhî isimler, bu yedi adet Sıfât-ı Subûtiyye'den kaynaklanır⁷.