Sıfât-ı Subûtiyye kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Sıfât-ı Subûtiyye kavramı, Fusûsu'l-Hikem'de doğrudan belirli bir Fass ile ilişkilendirilmemiştir. Ancak, bu sıfatların tezahürü Hârûniyye Fassı'nda işlenir. Ayrıca, Hz. İsmail'e tahsis edilmiş olan İsmail Fassı'nda da mârifet-i Rabbâniyye ve teslim-rıza ekseninde ilâhî sıfatların idrâki ve beşerî sıfatlardan soyunarak ilâhî sıfatlarla tahakkuk etme hâli ele alınır ki bu da sıfât-ı subûtiyyenin kuldaki tecellîleriyle ilişkilidir¹. Sıfât-ı Subûtiyye, Hak'ın bizzat var olduğu kabul edilen olumlu sıfatları olup, hayât, ilim, irâde, kudret, sem', basar, kelâm ve halk etmek (Mâtürîdî'ye göre) olmak üzere sekiz tanedir.
Detaylı cevap
Sıfât-ı Subûtiyye, Hak Teâlâ'nın zâtına âit, ezelî ve sâbit olan sıfatlardır². Bu sıfatlar, Hak'ın varlığını ispatla bildiren, olumlu sıfatlardır; sıfât-ı zâtiyye gibi nefiy (yoklukla niteleme) yoluyla değil, doğrudan varlıklarını ifade ederler. Klasik akâid tasnifinde sekiz adet olarak sayılırlar: hayât (yaşam), ilim (bilgi), irâde (dilek), kudret (güç), sem' (işitme), basar (görme), kelâm (söz) ve Mâtürîdî mezhebine göre tekvîn (halk etmek)¹·³.
Bu sıfatlar, vahidiyyet mertebesinde sıfât-ı zâtiyye ile birlikte zuhura çıkarak Rahmâniyyet mertebesini meydana getirir⁴·³. Kulun seyr-i sülûk yolunda, nefsini temizleyerek ve Hakk'tan gelen ma'nâları idrâk ederek beşerî sıfatlarından soyunup ilâhî sıfatlarla tahakkuk etmeye başlaması, sıfât-ı subûtiyyenin kuldaki tecellîsidir¹. İnsan, bu sıfatları başlangıçta beşerî yönüyle, nefs olarak kullanır; ancak mârifetle bunların aslının Hakk'a âit olduğunu idrâk ettiğinde, bu sıfatları Hak'ın izniyle haklı olarak kullanır⁵·⁶.
Fusûsu'l-Hikem'de Hârûniyye Fassı'nda sıfât-ı subûtiyyenin tezahürü işlenmekle birlikte, İsmail Fassı'nda da mârifet-i Rabbâniyye, teslim ve rıza ekseninde saîd olmanın sırrı ve her kulun özel Rabbi (Rabb-ı hâs) kavramları ele alınır (İsmail Fassı). Bu bağlamda, kulun ilâhî sıfatlarla tahakkuk etmesi, İsmail Fassı'nın hikmet-i aliyye'si ile de ilişkilendirilebilir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Tasavvuf Izâhları · s.89“.) ------------------- KULU, RAHMÂN'IN SEVMESİ : Sâlik, seyr-i sülûk yolunda, nefsini temizleyerek, Hakk'tan gelen ma’nâları idrak ederek, beşeri sıfatlarından ”Oku
- 2Tüm Şiirlerim · s.166“Hakikatte, Sıfat-ı subûtiyye.”Oku
- 3Er-Rahmân · s.10““sıfat-ı subutiyye” yi yani 7 sıfatını Hayat, İlim, İrade, Kudret, Kelam, Semi, Basar ve 8’ incisi “mükevvenat”ı, yani bu alemleri meydana getirmiş olmaktadır. ”Oku
- 4Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31) · s.47“Rahmâniyyeti de, sıfâtı subûtiyyesiyle hayât, ilim, irade, kudret, kelâm, semi', basar sıfâtlarının burada zuhura çıkmasıdır. Ahadiyyette 2 özelliği vardı. Ulûh”Oku
- 5Tasavvuf Izâhları · s.97“Hani Cenâb-ı Hakk'ın zatında, kaimi bi nefsihi dediği gibi, Mûsâ (a.s.)'a, “ seni nefsim için seçtim ” (20/41) dediği nefstir. Nefsle ilgili burada isim benzerl”Oku
- 6Namaz Sûreleri (Cilt 2) · s.60“İlim, irade, kudret, kelâm, semi, basar” “sıfatı subutiyye” Allah’ın kendine ait olan “sabit sıfatları”ndan kuluna aktardığı bu hayati sıfatları ve diğer bütün ”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.