Şîsiyet mertebesi ne anlama gelir?
Şîsiyet mertebesi, tasavvufta sâlikin mânevî yükselişinde Âdemiyet mertebesinden sonra gelen, nefsî hikmetin ve ilâhî isimlerin teneffüsünün tecellî ettiği bir makamdır. Bu mertebe, Âdem (a.s.)'ın Hâbil'in şehadetinden sonra Allah'tan bir ihsan talebi üzerine kendisine Şîs (a.s.)'ın verilmesiyle ilişkilendirilir ve "Allah'ın ihsanı" anlamına gelir¹. Şîsiyet, ahadiyet mertebesinde sıkışan ilâhî isimlerin "nefes-i Rahmânî" ile zuhura çıkması, yani Hakk'ın ferahlatması olarak açıklanır². Bu makam, İnsân-ı Kâmil'in devamı ve nefsin tabiatından kurtulmaya yönelik ilk adımların atıldığı, miraç provalarının başladığı bir yükseliş basamağıdır³·⁴.
Detaylı cevap
Şîsiyet mertebesi, tasavvufî sülûkta Âdemiyet mertebesinin bir devamı ve İnsân-ı Kâmil'e giden yolda önemli bir duraktır³. Bu mertebenin temelinde, Âdem (a.s.)'ın Hâbil'in şehadetinden duyduğu üzüntü üzerine Allah'tan bir ihsan dilemesi ve kendisine Şîs (a.s.)'ın verilmesi yatar¹. "Şît" kelimesi İbranice'de "Allah'ın ihsanı" anlamına gelirken, Araplar bunu "Şîs" olarak telaffuz ederler¹.
Şîsiyet, özellikle "nefsî hikmet" ile ilişkilendirilir¹. Burada "nefs" kelimesi, "tuh tuh diyerek üflemek" anlamına gelen⁵ ve ilâhî isimlerin ahadiyet mertebesinde sıkışıp kalmasından sonra "nefes-i Rahmânî" ile zuhura çıkmasını, yani Hakk'ın bir ferahlatmasını ifade eder². Âdem (a.s.)'ın ilk icmâlî taayyün (toplu belirginleşme) olması ve mertebesinin âlemin bütün mertebelerini kapsaması nedeniyle, nefsî hikmetin Şîs Kelimesi'ne tahsis edildiği belirtilir⁶.
Sâlik için Şîsiyet mertebesi, bedenin kesafetinden, dünyanın ve nefsin yer çekiminden kurtulmaya yönelik ilk adımların atıldığı, miraç provalarının başladığı bir aşamadır⁴. Bu, zâhirden bâtına, şeriat mertebesinden tarikat mertebesine geçişle eş anlamlıdır ve hakiki ilmin başlangıcı olarak kabul edilir⁷. Şîsiyet, tasavvufî yükselişte İdrisiyet mertebesine doğru bir basamak teşkil eder⁴.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Kelime-i Şîsiyye · s.1“FASL-I HİKMET-İ NEFSİYYE FÎ KELİME-İ ŞÎSİYYE (ŞİS KELİMESİNDE BULUNAN NEFSÎ HİKMETİN AÇIKLAMASIDIR) "Nefs" (نَفْــث) "tuh tuh diyerek üflemek" anlamına gelir. N”Oku
- 2TB. Kelime-i Şîsiyye · s.4“Araplar “sa” harfiyle “Şis” teleffuz ederler. Yani Yahudiler Şit, Araplar aynı kelimeyi şis olarak teleffuz ederler. Âdem (a.s.) Habil’in vaka-ı şehadetinden so”Oku
- 3Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2) · s.71“Şişhane, Şişiyet mertebesidir. Bu mertebe “Hikmeti Nefsiyye” ve Âdemiyetin devamı ve son gelen İnsân-ı Kâmil-Kâmil İnsânı bildirir. Kasımpaşa Aşıkların makamıdı”Oku
- 4Sohbet Arası Sohbetler CD 13 (2003) · s.93“İşte burada Âdem rampasından yola çıkmaya başladığımız zaman bakın Şit, İdris, Nuh, Hud, bakın İdris tedrisat başlıyor bakın, İdris (as) da ilk miraç yükseltile”Oku
- 5Kelime-i Şîsiyye · s.12“FASL-I HİKMET-İ NEFSİYYE FÎ KELİME-İ ŞÎSİYYE (ŞİS KELİMESİNDE BULUNAN NEFSÎ HİKMETİN AÇIKLAMASIDIR) "Nefs" (نَفْــث) "tuh tuh diyerek üflemek" anlamına gelir. N”Oku
- 6Kelime-i Şîsiyye · s.2“Ve “Şît” “tâ” ile İbrânî lugatında “Atâullah” ma’nâsınadır. Arablar “sâ” &10024; Ve "Şît" "tâ" harfiyle İbranice'de "Allah'ın Bağışı" anlamına gelir. Araplar "s”Oku
- 7Bakara Dosyası · s.12“Zira zâhirden bâtına geçiş şeriat mertebesinden tarikat mertebesine geçiş ile aynı anlama gelir. Bu Âyetleri tarikat mertebesi itabiriyle anlamamız için Âyetler”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.