Şîsiyye Fassı'nın 'Hikmet-i Nefesiyye' adıyla anılmasının hikmeti nedir?
Şîsiyye Fassı'nın 'Hikmet-i Nefesiyye' adıyla anılması, Hz. Şît'in ilâhî bir atâ ve hibe çocuk olmasıyla ilişkilidir. Bu hikmetin adı konusunda iki farklı görüş bulunmakla birlikte, İbn Arabî'nin kendi el yazısı ve Sadreddîn Konevî'nin beyanıyla 'fâ' harfinin üstün okunmasıyla 'nefesiyye' (ilâhî nefes/atâ) olarak kabul edildiği belirtilmiştir¹·². Bu adlandırma, nefs'in düzenine sebep olan ilâhî nefesi ve atâyı vurgular³.
Detaylı cevap
Fusûsu'l-Hikem'de her peygamber bir hikmeti temsil eder ve Hz. Şît'e atfedilen hikmet, 'Hikmet-i Nefthiyye' veya 'Hikmet-i Nefesiyye' olarak geçer. Bu hikmetin adlandırılması hususunda, 'fâ' harfinin üstün okunmasıyla 'nefesiyye' [نَفَسِــيَّة] mi, yoksa sükûn ile 'nefsiyye' [نَفْسِــيَّة] mi olduğu konusunda iki farklı görüş mevcuttur¹·². Ancak Fusûs şârihi Müeyyedüddîn Cendî, Şeyh-i Ekber İbn Arabî'nin kendi el yazısında 'fâ'nın üstün okunarak 'nefes' şeklinde bulunduğunu beyan etmiştir¹·². İbn Arabî'nin üvey oğlu ve müridi Sadreddîn Konevî de Fükûk adlı eserinde bu hikmetin 'fâ'nın üstün okunmasıyla 'hikmet-i nefesiyye' olarak açıklandığını bildirmiştir¹·². Bu durum, hikmetin her iki vecihle de isimlendirilmesinin caiz olduğunu gösterse de², İbn Arabî'nin orijinal metninde 'nefesiyye' olduğu vurgulanır. 'Hikmet-i nefesiyye' olarak adlandırıldığında, 'nefs'in düzenine sebep olan şeyin zikredilmiş olduğu ifade edilir³. Hz. Şît'in ilk "hibe çocuk" olması, yani ilâhî bir atâ olarak dünyaya gelmesi, bu 'ilâhî nefes' ve 'atâ' kavramıyla doğrudan ilişkilidir⁴. Bu bağlamda, Şîsiyye Fassı'nın 'Hikmet-i Nefesiyye' olarak anılması, ilâhî lütuf ve atânın nefs üzerindeki düzenleyici ve hayat verici etkisini temsil eder. Bazı âlimler ise 'hikmet-i nefsiyye' adlandırmasına daha fazla meyil göstermişlerdir, zira bu, insan nefsinin sıkıntıları ve onunla ilgili halleri ifade eder⁵. Ancak kaynaklar, İbn Arabî'nin kendi tercihinin 'nefesiyye' yönünde olduğunu açıkça belirtmektedir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Kelime-i Yûnusiyye · s.1“BU BÖLÜM, YÛNUS'UN KELİMESİNDE BULUNAN NEFES HİKMETİNİN AÇIKLAMASINDADIR. Bu hikmet, "fâ" harfinin üstünlü okunuşuyla "nefesiyye" midir, yoksa "fâ" harfinin cez”Oku
- 2TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları · s.176“Şârih-i Fusûs Müeyyedüddîn Cendî (k.s), cenâb-ı Şeyh-i Ekber (r.a.)ın eli ile yazdığı yüce kitabında "fâ"nın fethi üzere (nefes) bulunduğunu beyan buyurur. Yani”Oku
- 3Kelime-i Yûnusiyye · s.7“ile “hikmet-i nefesiyye” tesmiye olunduğu vakit, “nefs”in nizâmına sebeb olan şey zikredilmiş olur. Vallâhu a’lem bi-murâdihi. Allah murâdını en "Hikmet-i nefes”Oku
- 4Hz. Şît a.s.
- 5TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları · s.177“Onun için yüce şerh ediciler, bu hikmetin sükûn-i "fâ" ile vech-i sânî üzere, "hikmet-i nefsiyye" olması cihetine daha ziyâde meyl buyurmuşlardır. Yani bazıları”Oku
İlgili sorular
- Muhammediyye Fassı'nda esas olarak hangi mesele ele alınır?
- Ya'kûbiyye Fassı'nın anahtar âyeti olan Yûsuf 84-87 nasıl okunur?
- Îseviyye Fassı'nda esas olarak hangi mesele ele alınır?
- Dâvûdiyye Fassı'nda peygamber Hz. Dâvûd'un hangi sahnesi merkezîdir?
- Nûhiyye Fassı ile anlatılmak istenen temel hakîkat nedir?
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.