Şuaybiyye Fassı'nın iki şerh çizgisi arasındaki ortak zemin nedir?

Şuaybiyye Fassı'nda ele alınan ilim mertebesi, iki temel veçheyle kâmil olur: öncesiz olan Zât'ın ilmi ve sonradan olan mümkün varlığın ilmi¹. Bu iki ilim türü arasındaki ilişki, şerh çizgilerinin ortak zeminini oluşturur. Zira bu bahiste aklın ayağının kayabileceği ve Cenâb-ı Hakk'a noksanlık isnat edilebileceği uyarısı yapılır; bu nedenle Şîs Fassı ve Lokman Fassı'ndaki ayrıntılara müracaat edilmesi gerektiği belirtilir¹.

Ortaklık kavramı, bu iki şerh çizgisinin anlaşılmasında anahtar bir rol oynar. "Bir şeyde iki kimse şerîkdir" denildiğinde, o müşterek olan şeyde her bir şerike mahsus birer emrin olduğu ve bu emirlerin birbirinin aynısı olmadığı vurgulanır². Bu durum, Hak ve kişinin kendi nefsi olmak üzere iki failin ispat edilmesiyle de bağlantılıdır³. Yerilen ve övülen şeylerin Hakk'a dönmesi keyfiyeti de İbrahim Fassı'nda ele alınmıştır³. Halkın varlığının dahi Hakk'ın olduğu ve soru ile cevabın kendisinden yine kendisine gerçekleştiği düşüncesi, bu ortak zeminin derinliğini gösterir⁴. Bu anlayış, sâlikin benlik vehminden kurtulup fenâ zevkiyle mutlu olmasına vesile olabilir⁴.