Süleymâniyye Fassı'nın 'Hikmet-i Rahmâniyye' adıyla anılmasının hikmeti nedir?

Muhyiddîn İbn Arabî'nin tasavvuf metafiziğinin ana metni olan Fusûsu'l-Hikem'de her peygambere ait bir hikmet bulunur. Süleymâniyye Fassı'nın "Hikmet-i Rahmâniyye" olarak adlandırılmasının temelinde, Hz. Süleyman'ın (a.s.) Allah'ın Rahmân isminin tecellilerine mazhar olması yatar. Bu tecelli, Allah'ın rahmet-i âmme-i zâtiyye (zâtî genel rahmet) ve rahmet-i hâssa-i zâtiyye (zâtî özel rahmet) ile birlikte rahmet-i âmme-i sıfâtiyye (sıfatî genel rahmet) ve rahmet-i hâssa-i sıfâtiyye (sıfatî özel rahmet) hükümlerinin Hz. Süleyman'da toplanmasıyla açıklanır¹.

Bu özel ihtisas sayesinde Hz. Süleyman'a âlemde geniş bir hüküm ve tasarruf yetkisi verilmiştir. Cenâb-ı Hakk, Hz. Süleyman'a hem ulvî (yüksek) hem de süflî (aşağı) âlemleri musahhar kılmış; insanlar, cinler, vahşî hayvanlar, kuşlar, karada ve denizde yaşayan tüm hayvanlar, su, hava, toprak ve ateş üzerinde hükmetme ve tasarruf etme gücü bahşetmiştir². Kur'ân-ı Kerîm'deki âyetler de bu tasarrufatı beyan etmektedir².

Rahmân ismi, Allah'ın tüm varlıkları kapsayan genel rahmetini ifade ederken, Rahîm ismi müminlere özel olan rahmeti belirtir³. Süleymâniyye Fassı'nın "Hikmet-i Rahmâniyye" olarak isimlendirilmesi, Hz. Süleyman'ın bu kapsayıcı rahmetin bir tezahürü olarak tüm âlemlere hükmetme yeteneğini vurgular. İbn Arabî, bu fassın sonunda, Süleyman makamının tam olarak idrak edilmesinin insana korku ve ürküntü vereceğini belirtir; zira rahmet, ilâhî sıfatlardan biridir ve onun tecellileri büyük bir kudret ve hikmet içerir⁴. Bu durum, Hz. Süleyman'ın makamının ve ona verilen rahmanî hikmetin derinliğini ve azametini gösterir.