Tasavvufta Huzûr kavramının tanımı nedir?

Huzûr, tasavvufta sâlikin kalbinin Hak ile şuurlu olarak meşgul olmasıdır. Bu hâl, ibadetlerde huşû adını alır. Kulun her ânda Allah'ın huzurunda olduğu şuuruyla yaşaması olarak tanımlanan huzûr², kalbin dünyevi bağlardan arınıp ilahi nur ile dolmasıyla elde edilir¹. Allah'tan uzak olanlar huzursuzluk içinde yaşarken, O'na yönelenler gerçek huzura ulaşırlar¹. Kalbin huzur bulması, onun asli kaynağı olan Allah ile olan bağının yeniden kurulmasıdır; insan Allah'tan ne kadar uzaklaşırsa, içinde o kadar boşluk ve huzursuzluk hisseder³.

Huzûr, gafletin zıddıdır; sâlikin her anını Hak'ın gözetimi ve nazarı altında yaşaması idrakidir. Sâlik, bir saat içinde defalarca huzûrdan gaflete, gafletten huzûra dönebilir; bu iki hâl bir anda zıt olarak yaşanır. Huzûrun korunma yeri kalptir; kalp Hak'a dönükken huzûr, dünyaya dönükken gaflettir. Huzûrun dört temel türü vardır: Huzûr-i kalbî (kalbin Hak'la şuurlu meşguliyeti), Huzûr-i mârifet (Hak'ın esmâ ve sıfatlarını bilfiil tanımlama), Huzûr-i şühûd (Hak'ı kalp gözüyle görme, mârifetin müşâhedeye dönüşmesi) ve Huzûr-i fenâ (sâlikin kendi huzûrundan fânî olduğu, sadece Hak'ın var olduğu şuuru). Huzûru bozan haller arasında cesedin yorgun, kalbin uyuşuk olması ve mâsivâ (dünya, mal, evlat sevgisi gibi) ile aşırı meşguliyet sayılabilir.