Tasavvufta Levh-i Mahfûz kavramının tanımı nedir?
Tasavvufta Levh-i Mahfûz, "korunmuş levha" anlamına gelir ve Hakk'ın ilminin tecellî ettiği, kâinatın ezelî programının kaydedildiği ilâhî bir levhadır. Burûc Sûresi'ndeki "Bel hüve kur'ânun mecîd; Fî levhin mahfûz" (o, korunmuş bir levhada bulunan şerefli bir Kur'ân'dır) ayeti bu kavramın asıl menşeidir. Tasavvufta Levh-i Mahfûz, a'yân-ı sâbitenin yansıması ve Hakk'ın ilminin mücessem hâli olarak kabul edilir; her şeyin aslî ve hatadan korunmuş bir şekilde kaydedildiği yerdir¹. Bu levha, ilâhî zâtın nûrundan ibaret olup, mutlak Hakk'ın kendisidir ve küllî nefs olarak da ifade edilir².
Detaylı cevap
Levh-i Mahfûz, sözlükte "yazı yazmaya uygun yassı ve düzgün yüzey" ile "korunmuş" kelimelerinin birleşiminden oluşur ve "üzerine yazı yazılan, silinmekten ve değişikliğe uğramaktan korunmuş düzgün satıh" demektir³. Tasavvufta bu kavram, Hakk'ın takdîr ettiği her şeyin yazılı olduğu, kâinatın ezelî programının kaydedildiği levha olarak işlev görür. Bu, Hakk'ın ilminin somut karşılığıdır ve her olayın, her takdîrin, her insanın amellerinin bu levhada yazılı olduğu kabul edilir; buna kazâ-i mübrem denir.
Levh-i Mahfûz, aynı zamanda a'yân-ı sâbite ile ilişkilidir. A'yân-ı sâbite, vâhidiyyet mertebesinde Hakk'ın ilminde sâbit olan eşyânın ezelî hakîkatleridir; Levh-i Mahfûz ise bu hakîkatlerin kâinata yansıma kanalıdır. Mevcûdlar, bu levhada aslî tâb' edilmişlikle kaydedilmiştir ve heyûlanın aslıdır; çünkü heyûlanın gerektirdiği her sûret Levh-i Mahfûz'da tâb' edilmiştir⁴·⁵. Kalem-i a'lâ'nın Levh-i Mahfûz'da cereyân etmesiyle sûretlerin vücûda gelmesi zarûret hâline gelir⁴·⁵.
Bu ilâhî levha, halka dönük müşâhede yerlerinde tecellî eden Hakk'a dönük ilâhî nûrdan ibarettir⁴·⁵. İlâhî zâtın nûrundan ve zâtın aynından ibaret olup, Hakk'a nispetle bölünme ve kısımlanma muhal olduğundan, Levh-i Mahfûz mutlak Hakk'ın kendisidir ve küllî nefs olarak da adlandırılır²·⁶. Evliyanın kâmilleri, keşiflerini Levh-i Mahfûz'dan aldıkları için onların keşiflerinde hata meydana gelmez; zira bu levha hatadan korunmuştur¹. İnsan varlığı dahi mutlak Levh-i Mahfûz olarak kabul edilir, yani korunan bir kitaptır⁷.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7 · s.1828“Eğer keşifleri levh-i mahfûzdan meydana gelirse, o zaman hata olmaz.” Şimdi nazarları levh-i mahfûza denk gelenler ancak evliyanın kâmilleridir ve onların keşif”Oku
- 2Bürûc Sûresi · s.127“Bilinsin ki, "levh-i mahfûz" olarak ta'bîr edilen ilâhî nûr; İlâhî zâtın nûrundan; İlâhî zâtın nûru da, ilâhî zâtın aynından ibârettir. Çünkü Hakk'a nisbetle bö”Oku
- 3Bürûc Sûresi · s.110“---------------- Sözlükte “yazı yazmaya uygun yassı ve düzgün yüzey” anlamındaki levh ile “korunmuş” mânasındaki mahfûz kelimelerinden oluşan levh-i mahfûz “üze”Oku
- 4Bürûc Sûresi · s.122“Ma'lûmun olsun ve Cenâb-ı Hak seni hakikâte hidâyet buyursun! Levh-i mahfûz, halka dönük müşâhede yerlerinde tecellî eden Hakk’a dönük ilâhî nûrdan ibârettir. M”Oku
- 5Hac Sûresi · s.207“Ma'lûmun olsun ve Cenâb-ı Hak seni hakikâte hidâyet buyursun! Levh-i mahfûz, halka dönük müşâhede yerlerinde tecellî eden Hakk’a dönük ilâhî nûrdan ibârettir. M”Oku
- 6Hac Sûresi · s.212“Bilinsin ki, "levh-i mahfûz" olarak ta'bîr edilen ilâhî nûr; İlâhî zâtın nûrundan; İlâhî zâtın nûru da, ilâhî zâtın aynından ibârettir. Çünkü Hakk'a nisbetle bö”Oku
- 7İnsân-ı Kâmil (Cilt 6) · s.82“- Yaygın kitab… Manasına gelen cümle de, levh-ü mahfuz olur. Bunun benzeri de, insan ruhudur… Bütün kitaplar levh-i mahfuz, her sayfa bir levh, levha ve içerisi”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.