Tasavvufta Nefs-i Mülhime kavramının tanımı nedir?

Nefs-i Mülhime, sülûkun kritik bir geçiş mertebesidir; sâlik burada artık kendi dar aklının ötesinde bir kaynaktan rehberlik almaya başlar². Nefs-i Levvâme'den farkı, Levvâme nefsin günah işleyip pişman olması ve kendini kınaması iken, Mülhime nefsin günahı önceden uyaran bir iç sese sahip olmasıdır; yani Mülhime uyarıcı, Levvâme ise kınayıcıdır. Bu mertebede sâlikin kalbine feyz ve ilham olunur³. Şems Sûresi'nin 91/7-10. ayetleri, nefsin düzenlenmesi, ona fücur ve takvânın ilham edilmesi ve onu tezkiye edenin kurtuluşa ermesi sıralamasıyla, Mülhime mertebesinin kurtuluşa giden yolun açıldığı bir aşama olduğunu belirtir.

Nefs-i Mülhime'nin belirgin ahlâk ve sıfatları arasında şeytanî ahlâk, kibir, kendini beğenme, riya ve hile gibi özellikler bulunabilir; bu mertebe hayra ve şerre kabiliyetli, ilham ve evham mertebesidir³. Bu aşamada sâlikin kalp gözü henüz tam olarak açılmış değildir ve ilerleme için insân-ı kâmilin rehberliğine muhtaçtır⁴. Nefs-i Mülhime'nin zikri "YA HU"dur ve idrâki, bu mertebenin şuuru ile ileriye doğru gitmeye gayret etmesidir³. Nefs-i Mülhime'de gelen ilhamî bilgilerin kıymetinin bilinmemesi ve heba edilmesi, ilhamın kesilmesine ve manevi olarak "insanın katledilmesi" anlamına gelebilir⁵. Tasavvufî metinlerde nefs-i emmâre "kesif bulut", nefs-i levvâme ve mülhime ise "sis" olarak tasvir edilir; Allah'ın lütfuyla bu nefislere can nuru bağışlanarak nefs-i mutmainne mertebesine ulaşılır⁶.