İçeriğe atla

TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye ve TB. Kelime-i Muhammediyye'nin tasavvufî dilleri arasındaki fark nedir?

Çaprazlama0 görüntülenme8 kaynak
Kısa cevap

Tasavvufî dilde Kelime-i Yahyâviyye ve Zekeriyyâiyye ile Kelime-i Muhammediyye arasındaki temel fark, temsil ettikleri hakikatlerin kapsamı ve mertebesidir. Kelime-i Muhammediyye, Hakîkat-i Muhammediyye'nin bir ifadesi olarak, bütün âlemleri lisanen ilk olarak bütünüyle anlatan "cevâmiül kelîm" vasfına sahiptir¹·². Bu hakikat, İblis'i dahi kuşatacak kadar geniş bir feyze ve zıtları bir araya getirici bir özelliğe sahiptir³. Kelime-i Tevhîd'in mertebeleri, ahadiyyet ve abdiyyet, zat, sıfat, esmâ ve ef'al ile şeriat, tarikat, hakikat ve mârifet mertebelerinin izahı olarak Kelime-i Muhammediyye'nin kapsamını gösterir⁴·⁵. Buna karşılık, Kelime-i Yahyâviyye ve Zekeriyyâiyye gibi diğer peygamberlere atfedilen kelimeler, kendi mertebelerinin İnsân-ı Kâmil'ini temsil etmekle birlikte, Hakîkat-i Muhammediyye'nin kapsayıcılığına ve "cevâmiül kelîm" özelliğine sahip değildirler⁶.

Detaylı cevap

Tasavvufî anlayışta, peygamberlere atfedilen kelimeler, onların temsil ettiği hakikat mertebelerini ifade eder. Kelime-i Muhammediyye, Hakîkat-i Muhammediyye'nin bir tezahürü olarak, "cevâmiül kelîm" vasfıyla bütün âlemleri lisanen ilk olarak bütünüyle anlatma özelliğine sahiptir¹·². Bu durum, Hz. Muhammed'in hakikat yönünün, yani Hak'ın ilk taayyünü, akl-ı evvel ve kâinatın halk sebebi olan Hakîkat-i Muhammediyye'nin bir yansımasıdır. Hakîkat-i Muhammediyye'nin feyzi, her şeyi kuşatır; rahmanî feyzden beşeriyete dönük feyze kadar tüm mertebeleri içerir⁷. Hatta İblis'i dahi kuşatır ve zıtları bir araya getirici bir özelliğe sahiptir³. Bu kapsayıcılık, Kelime-i Tevhîd'in ahadiyyet ve abdiyyet, zat, sıfat, esmâ ve ef'al mertebelerinin yanı sıra şeriat, tarikat, hakikat ve mârifet mertebelerinin de izahı olmasında kendini gösterir⁴·⁵. Kelime-i Tevhîd'in bu geniş izahı, Hakîkat-i Muhammediyye'nin bütün âlemler düzeyinde tek bir "Kelime-i Tevhîd"i dile getirmesiyle ilişkilidir⁸. Diğer yandan, Kelime-i Yahyâviyye ve Zekeriyyâiyye gibi peygamberlere atfedilen kelimeler, kendi mertebelerinin İnsân-ı Kâmil'ini temsil etmekle birlikte⁶, Hakîkat-i Muhammediyye'nin sahip olduğu bu küllî ve kapsayıcı "cevâmiül kelîm" özelliğine ve zıtları birleştirme gücüne sahip değildirler. Bu, Hakîkat-i Muhammediyye'nin diğer peygamberlerin hakikatlerinden daha üstün ve kuşatıcı bir mertebede olduğunu gösterir.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Altı Peygamber (Cilt 5) · s.83“Harfleri İseviyyet mertebesi’nin Kelime-i tevhidi’dir. Ve o Mertebenin İnsân-ı Kâmilini temsil etmektedir. Bakara Sûresinin ve diğer bazı sûrelerin başında olan”Oku
  2. 2Muhammed Sûresi · s.26“Temiz kelime; hayal ve vehimden arındırılmış Hakk’ın kelâmıdır ki, 0’da Kur’ân’dır. Ve O’nu bizlere açıklayan Hakikat-i Muhammediyye’nin nokta zuhuru olan Hz. M”Oku
  3. 3Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11 · s.1773“Bu beyandan anlaşılır ki, hakikat-i Muhammediyye İblis'i dahi kuşatır. Sûre-i Şerife okunan yerde cemal ehli olan müminler bulunduğu gibi, celal ehli olan kâfir”Oku
  4. 4DVT-C001 (Ses Kaydı) · s.183“-Kelime-i tevhid, ahadiyyet ve abdiyyet mertebelerinin izahıdır. -Kelime-i tevhid zat, sıfat, esmâ ve ef’al mertebelerinin izahıdır. -Kelime-i tevhid şeriat, ta”Oku
  5. 5Aşk ve İrfân Yolunda · s.183“-Kelime-i tevhid, ahadiyyet ve abdiyyet mertebelerinin izahıdır. -Kelime-i tevhid zat, sıfat, esmâ ve ef’al mertebelerinin izahıdır. -Kelime-i tevhid şeriat, ta”Oku
  6. 6Altı Peygamber (Cilt 5) · s.9“Harfleri İseviyyet mertebesi’nin Kelime-i tevhidi’dir. Ve o Mertebenin İnsân-ı Kâmilini temsil etmektedir. Bakara Sûresinin ve diğer bazı sûrelerin başında olan”Oku
  7. 7Tasavvuf Izâhları · s.58“.) ------------------- HAKİKAT-İ MUHAMMEDİYYE'NİN FEYZİ : Her nerede ne varsa Hakikat-i Muhammediyye'nin feyzidir . Ama rahmâni feyzidir, ama beşeriyete dönük f”Oku
  8. 8Kelime-i Tevhîd · s.302“Bu arada şu sırra dikkat çekmek isterim, “Kelime-i Tevhid”i her mertebesi itibariyle o mertebenin hali içerisinde telaffuz ve telakki edenlerin tamamı, bütün al”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.