İçeriğe atla

TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye ve TB. Kelime-i Muhammediyye'nin tasavvufî dilleri arasındaki fark nedir?

Çaprazlama24 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Tasavvufî dilde Kelime-i Yahyâviyye ve Zekeriyyâiyye ile Kelime-i Muhammediyye arasındaki temel fark, temsil ettikleri hakikatlerin kapsamı ve mertebesidir. Kelime-i Muhammediyye, Hakîkat-i Muhammediyye'nin bir ifadesi olarak, bütün âlemleri lisanen ilk olarak bütünüyle anlatan "cevâmiül kelîm" vasfına sahiptir¹. Bu hakikat, İblis'i dahi kuşatacak kadar geniş bir feyze ve zıtları bir araya getirici bir özelliğe sahiptir². Kelime-i Tevhîd'in mertebeleri, ahadiyyet ve abdiyyet, zat, sıfat, esmâ ve ef'al ile şeriat, tarikat, hakikat ve mârifet mertebelerinin izahı olarak Kelime-i Muhammediyye'nin kapsamını gösterir³. Buna karşılık, Kelime-i Yahyâviyye ve Zekeriyyâiyye gibi diğer peygamberlere atfedilen kelimeler, kendi mertebelerinin İnsân-ı Kâmil'ini temsil etmekle birlikte, Hakîkat-i Muhammediyye'nin kapsayıcılığına ve "cevâmiül kelîm" özelliğine sahip değildirler⁴.

Detaylı cevap

Tasavvufî anlayışta, peygamberlere atfedilen kelimeler, onların temsil ettiği hakikat mertebelerini ifade eder. Kelime-i Muhammediyye, Hakîkat-i Muhammediyye'nin bir tezahürü olarak, "cevâmiül kelîm" vasfıyla bütün âlemleri lisanen ilk olarak bütünüyle anlatma özelliğine sahiptir¹. Bu durum, Hz. Muhammed'in hakikat yönünün, yani Hak'ın ilk taayyünü, akl-ı evvel ve kâinatın halk sebebi olan Hakîkat-i Muhammediyye'nin bir yansımasıdır. Hakîkat-i Muhammediyye'nin feyzi, her şeyi kuşatır; rahmanî feyzden beşeriyete dönük feyze kadar tüm mertebeleri içerir⁵. Hatta İblis'i dahi kuşatır ve zıtları bir araya getirici bir özelliğe sahiptir². Bu kapsayıcılık, Kelime-i Tevhîd'in ahadiyyet ve abdiyyet, zat, sıfat, esmâ ve ef'al mertebelerinin yanı sıra şeriat, tarikat, hakikat ve mârifet mertebelerinin de izahı olmasında kendini gösterir³. Kelime-i Tevhîd'in bu geniş izahı, Hakîkat-i Muhammediyye'nin bütün âlemler düzeyinde tek bir "Kelime-i Tevhîd"i dile getirmesiyle ilişkilidir⁶. Diğer yandan, Kelime-i Yahyâviyye ve Zekeriyyâiyye gibi peygamberlere atfedilen kelimeler, kendi mertebelerinin İnsân-ı Kâmil'ini temsil etmekle birlikte⁴, Hakîkat-i Muhammediyye'nin sahip olduğu bu küllî ve kapsayıcı "cevâmiül kelîm" özelliğine ve zıtları birleştirme gücüne sahip değildirler. Bu, Hakîkat-i Muhammediyye'nin diğer peygamberlerin hakikatlerinden daha üstün ve kuşatıcı bir mertebede olduğunu gösterir.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.

  1. 1Muhammed Sûresi, s. 83“Temiz kelime; hayal ve vehimden arındırılmış Hakk’ın kelâmıdır ki, 0’da Kur’ân’dır. Ve O’nu bizlere açıklayan Hakikat-i Muhammediyye’nin nokta zuhuru olan Hz. M”Oku
  2. 2Mesnevî Cilt 11 · Beyit 1778 (s. 568)“Bu beyandan anlaşılır ki, hakikat-i Muhammediyye İblis'i dahi kuşatır. Sûre-i Şerife okunan yerde cemal ehli olan müminler bulunduğu gibi, celal ehli olan kâfir”Oku
  3. 3Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür (Alıntı)“-Kelime-i tevhid, ahadiyyet ve abdiyyet mertebelerinin izahıdır. -Kelime-i tevhid zat, sıfat, esmâ ve ef’al mertebelerinin izahıdır. -Kelime-i tevhid şeriat, ta”Oku
  4. 4Altı Peygamber (Cilt 5), s. 9“Harfleri İseviyyet mertebesi’nin Kelime-i tevhidi’dir. Ve o Mertebenin İnsân-ı Kâmilini temsil etmektedir. Bakara Sûresinin ve diğer bazı sûrelerin başında olan”Oku
  5. 5Tasavvuf Izâhları, s. 58“.) ------------------- HAKİKAT-İ MUHAMMEDİYYE'NİN FEYZİ : Her nerede ne varsa Hakikat-i Muhammediyye'nin feyzidir . Ama rahmâni feyzidir, ama beşeriyete dönük f”Oku
  6. 6Kelime-i Tevhîd, s. 302“Her iki durumda da "İlâhlık Mertebesi" başka bir mertebe tarafından dile getirilmektedir. Aşağıdan yukarıya, "kulluk mertebesi"nden; Yukarıdan aşağıya ise, "Aha”Oku

Dayandığı eserler

Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.