İçeriğe atla

Terzibaba'nın İdrîsiyye Fassı şerhinde altını çizdiği özgün noktalar nelerdir?

Fass İçeriği5 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Terzibaba'nın İdrîsiyye Fassı şerhinde öne çıkan özgün noktalar, harflerin bâtınî anlamları ve bu anlamların insan-ı kâmil ile olan ilişkisi üzerine yoğunlaşır. Özellikle "be" harfinin altındaki noktanın ilâhî ve beşerî benliğin kaynağı olan sınırsız bir nokta olarak ele alınması¹, "nun" harfinin üzerindeki noktanın Allah'ın zâtına işaret etmesi² ve "se" harfinin üç noktasının Teslis hakikatini (Zât, İrade, Kavil) temsil etmesi³ bu özgün yaklaşımları gösterir. Bu yorumlar, harflerin sadece şekilsel değil, aynı zamanda derin mânevî hakikatleri barındıran semboller olduğunu vurgulayarak, tasavvufî idrâkin harfler üzerinden nasıl genişletildiğini ortaya koyar.

Detaylı cevap

Terzibaba'nın İdrîsiyye Fassı şerhi, harflerin zahirî şekillerinin ötesinde taşıdıkları bâtınî anlamlara odaklanır. Bu yaklaşım, harfleri ilâhî hakikatlerin tecellî mahalli olarak görme geleneğinin bir devamıdır. Örneğin, "be" harfinin altındaki nokta, ilâhî ve beşerî benliğin ve altındaki her şeyin kaynağı olan sınırsız, sonsuz bir nokta olarak açıklanır¹. Bu nokta, küçük bir cisim olan insanın hakikatinin sonu olmayan bir nokta olduğunu ve âlemde ne varsa, tüm esmâ ve sıfatlara câmi olan "Allah" isminin de buna dâhil olduğunu ifade eder¹. "Be" harfinin altındaki bu nokta, tahtaravalli benzetmesiyle de açıklanır; zahir üste çıktığında bâtının altta kaldığı, hangi tarafa ağırlık verilirse diğer tarafın havalandığı bir dengeyi temsil eder⁴.

"Nun" harfinin üzerindeki nokta ise, mahlûkat sûretlerinde zâhir olan yüce Allah'ın zâtına işaret eder; çünkü mahlûkatta ilk zâhir olan O'nun zâtıdır². Bu, Allah kelâmının bir zuhur yeri olarak "Nun" harfinin önemini vurgular. "Se" harfinin üç noktası ise, Zât, İrade ve Kavil'den oluşan Teslis hakikatini temsil eder³. Bu harflerin aynı karakterde olup sadece noktalarının değişmesi, Terzibaba'ya göre tesadüfî değildir ve her bir noktanın derin bir anlam taşıdığını gösterir⁵. Bu yorumlar, harflerin ilâhî sıfatların ve hakikatlerin birer aynası olduğunu ve insan-ı kâmilin bu hakikatleri kendi vücudunda nasıl taşıdığını anlamak için bir anahtar sunduğunu ortaya koyar⁶.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Doğdular, Yaşadılar — Hikâyesi · s.95“Necdet Babam’ı Tekirdağ’da ilk ziyaret ettiğimde, “biz bu noktada yaşıyoruz,” demiştim. O da, “sen tersten girmişsin,” demişti. Demek ki tersten girmenin de bir”Oku
  2. 2İnsân-ı Kâmil (Cilt 2) · s.185“- «Ol...» (16/40) Emrinden ne geliyorsa… hepsi levh-ü mahfuzun kapsamı altındadır… İşte bu mana icabıdır ki: - NUN, Allah kelâmına bir zuhur yeridir... Dedik… -”Oku
  3. 3Sohbet Arası Sohbetler CD 11 (2002) · s.105“Ve “Te” den sonra “Se” geliyor, “Se” üç noktalı bakın dört tane harf aynı karekterde sadece noktalar değiştiriyor. ... Be, Te, Se, hepsinin yazısı aynı ama biri”Oku
  4. 4Sohbet Arası Sohbetler (25) · s.12“Ali efendimiz be nin altındaki nokta benim dediği o. Bütün harflerde bakın noktalar üstte olmakta, sadece be harfinde altta olmaktadır. Hani çocukların arabalar”Oku
  5. 5Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002) · s.105“Ve “Te” den sonra “Se” geliyor, “Se” üç noktalı bakın dört tane harf aynı karakter de sadece noktalar değiştiriyor. ... Be, Te, Se, hepsinin yazısı aynı ama bir”Oku
  6. 6Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12 · s.1351“Ya'ni, usturlâbın ankebütu gayb ve bâtın âleminin feleğini ve rüh güneşini şerh ve beyân etmek süretiyle, umüm beşeriyet âlemine ders vermek için o sıfât-ı ilâh”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.