Terzibaba'nın Nûhiyye Fassı şerhinde altını çizdiği özgün noktalar nelerdir?

Terzibaba, Nûhiyye Fassı şerhinde harflerin ve noktaların tasavvufî derinliklerine odaklanır. Özellikle "Be" harfinin altındaki noktanın, ilâhî ve beşerî benliğin ve altındaki her şeyin kaynağı olan sınırsız, sonsuz bir nokta olduğunu belirtir¹. Bu nokta, küçük bir cisim olan insanın hakikatinin sonu olmayan bir nokta olduğunu ifade eder ve âlemde ne varsa, buna tüm esmâ ve sıfatlara câmî olan "Allah" esmâsının da dâhil olduğunu vurgular¹. Bu, insanın halîfelik vasfının ve tüm Esmâ'yı kabule müsait câmî bir mahalle sahip olmasının bir göstergesidir.

Terzibaba, harflerin şekillerindeki ve noktalarındaki farklılıkların tesadüfî olmadığını, her birinin belirli bir hakikate işaret ettiğini açıklar. Örneğin, "Be" harfinin altındaki noktanın, diğer harflerde noktaların üstte olmasına karşın, bâtınî bir anlam taşıdığını ifade eder. Bu durum, zahir ve bâtın arasındaki ilişkiyi, hangi tarafa ağırlık verilirse diğer tarafın havalanması metaforuyla açıklar². Ayrıca, "Se" harfinin üç noktasının Zat, İrade ve Kavil hakikatlerini barındırdığını belirterek, harflerin ilâhî mertebelerle olan bağlantısını ortaya koyar³·⁴. Bu yaklaşım, vâhidiyyet mertebesinde esmânın tafsîlinin yaşanması ve her varlığın Rabbi ile arasındaki özel irtibat yönünün⁵ harflerin ve noktaların sembolizmi üzerinden idrâk edilmesini sağlar. Terzibaba, "Elif" harfinin de 12 noktadan meydana geldiğini, bunların yedi nefis mertebesi ve beş hazarât-ı hamse olarak iki grupta toplandığını ifade ederek, harflerin varlık mertebeleriyle olan ilişkisini derinleştirir⁶. Bu özgün bakış açısı, harflerin sadece yazılı semboller olmaktan öte, ilâhî hakikatlerin zuhur mahalli olduğunu gösterir.