Terzibaba'nın Şuaybiyye Fassı şerhinde altını çizdiği özgün noktalar nelerdir?

Terzibaba, Şuaybiyye Fassı şerhinde, özellikle Arap alfabesindeki "be" harfinin altındaki noktayı bir anahtar metafor olarak kullanır. Bu nokta, ilahi ve beşeri benliğin kaynağı olan sınırsız ve sonsuz hakikati temsil eder¹. "Be" harfinin altındaki bu nokta, diğer harflerde noktaların üstte olmasına karşın, bir istisna teşkil eder ve bu durum, zahir ile batın arasındaki ilişkiyi açıklar. Terzibaba'ya göre, bu nokta bir tahterevalli gibi düşünülebilir; zahir üste çıktığında batın altta kalır ve hangi tarafa ağırlık verilirse diğer taraf havalanır². Bu, Hakk'ın zuhurunun ve tecellilerinin farklı veçhelerini ve sâlikin bu zuhurlara karşı duruşunu simgeler.

Ayrıca Terzibaba, bu nokta metaforunu, insan-ı kâmilin âlemdeki merkeziyetini ve tesirini açıklamak için de kullanır. Nasıl ki âlemde Hakk'ı tesbih etmeyen hiçbir varlık yoksa, insan-ı kâmilin tesiri altında bulunmayan hiçbir şey de yoktur³. Merkezdeki noktadan çevreye çıkan her çizginin, failine nispetle eşit olması ve çevredeki bir noktaya ulaşması gibi, her varlığın Rabbi ile arasında özel bir irtibat yönü vardır⁴. Bu, İbnü'l Arabi'nin "merkezdeki noktadan çevresindeki noktaya uzanan bu çizgi" benzetmesiyle de örtüşür. Terzibaba, bu metaforlar aracılığıyla, tasavvufî idrakin, Hakk'ın her şeyde zuhur ettiğini ve insan-ı kâmilin bu zuhurun en kâmil aynası olduğunu vurgular. "Nun" harfinin üzerindeki noktanın mahlukat suretlerinde zahir olan yüce Allah'ın zatına işaret etmesi de bu anlayışı pekiştirir⁵.