Tevbe 100 ayeti Terzibaba çizgisinde nasıl şerh edilir?
Tevbe Sûresi'nin 100. ayeti, Terzibaba çizgisinde sâlikin Hak'tan razı olması ve Hak'ın da ondan razı olması hâliyle şerh edilir. Bu ayet, ihsana tâbi olanların Allah'tan razı olup Allah'ın da onlardan razı olduğunu ve onlar için altından nehirler akan cennetler hazırladığını beyan eder¹. Terzibaba irfanında bu, sâlikin günahlarından pişmanlık duyarak Allah'a yönelmesi (tevbe) ve bu yönelişle Hak ile arasındaki perdenin kalkması neticesinde elde ettiği rıza makamını ifade eder. Tevbe, kulun hata ve günahlarından pişman olup Allah'a yönelmesidir². Bu yöneliş, sâlikin nefsinin hilâfet iddiâsından soyutlanarak Hak'ın hilâfet emanetini izhara mahal olmasıyla (Halîfe, K1-1) ve Hak'tan başka kimse olmadığını ayân etmesiyle tahakkuk eder.
Detaylı cevap
Tevbe Sûresi'nin 100. ayeti, tasavvufî bir perspektiften, özellikle Terzibaba çizgisinde, sâlikin mânevî yolculuğunun önemli bir merhalesini işaret eder. Ayette geçen "ihsana tâbi olanlar" ifadesi, kulun Allah'a karşı samimi bir yöneliş içinde olmasını ve O'nun emirlerine en güzel şekilde uymasını vurgular. Bu yönelişin temelinde tevbe kavramı yatar. Tevbe, kulun hata ve günahlarından pişmanlık duyarak Allah'a yönelmesi, bir daha günaha dönmemeye kesin niyet etmesi ve mümkün olan yerlerde o fiilin sonuçlarını düzeltmesidir³·⁴. Terzibaba irfanında tevbe, sadece dil ile değil, kalp ve beden ile de yapılan bir eylemdir⁴.
Bu ayetin şerhinde, sâlikin tevbe ile ulaştığı rıza makamı öne çıkar. "Allah onlardan razı oldu ve onlar da Allah'dan razı oldular" ifadesi, karşılıklı bir rızayı dile getirir¹. Bu rıza, sâlikin kendi nefsinden geçerek Hak'ın iradesine tam teslimiyetini ifade eder. Terzibaba çizgisinde halîfelik, sâlikin nefsinin hilâfetini Hak'a teslim etmesi ve Hak'tan başka kimse olmadığını ayân etmesidir (Halîfe, K1-1). Bu teslimiyet ve Hak'tan razı olma hâli, sâlikin mânevî yükselişini ve "A" noktasından "B" noktasına düz bir çizgi yerine kavisli bir hat üzerinde miraç ederek yükselmesini sağlar⁵·⁶. Bu yükseliş, kulun Hak ile arasındaki perdenin kalkmasıyla, yani mârifet mîzânına ulaşmasıyla gerçekleşir; burada her hâl ve zuhûr Hak'ın bir 'tartı' tecellîsi olarak idrak edilir (Mîzân, K1-101). Böylece sâlik, Tevbe 100'de vaat edilen ebedi cennetlere ve büyük kurtuluşa nail olur.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2 · s.903“Arapça/Farsça mısrâ — OCR'da bozuk (Tevbe, 9/100) ya'ni “Ve o kimseler ki, ihsâna tâbi' oldular; Allah onlardan râ- zı oldu ve onlar da Allah'dan râzı oldular v”Oku
- 2Tevbe Sûresi · s.1“(9) TEVBE SÛRESİ Yazan ve Düzenleyen MURAT DERÛNİ (21) İRFAN SOFRASI NECDET ARDIÇ TASAVVUF SERİSİ (227-9-21) NECDET ARDIÇ TERZİ BABA “İz- -T-B- “Es Selâm En Nec”Oku
- 3Ra'd Sûresi · s.255“İrfanî açıdan bu ayet , insanın Rabbi Hassını tanıması ile Hu’ya varabileceğini göstermektedir. Bu ayette geçen مَتاب (metâb) kelimesini incelediğimizde t-v-b ت”Oku
- 4Bakara Dosyası · s.226“72- Ya Tevvâb “ Ey kullarının günahlarını bağışlayan ve tevbelerini kabul eden” Kulların, hata işledikten sonra bir daha hataya düşmemek için karar vermeleri, a”Oku
- 5Sohbet Arası Sohbetler CD 5 (2001) · s.130“Yani kısa bir süre içerisine 50 senelik süre içerisine 60 seneyi 80 seneyi 100 seneyi sığdırmış oluyoruz. Yani tarih olarak aynı fakat yükselerek yaşandığı için”Oku
- 6Sohbet Arası Sohbetler CD 16 · s.132“Yani kısa bir süre içerisine 50 senelik süre içerisine 60 seneyi 80 seneyi 100 seneyi sığdırmış oluyoruz. Yani tarih olarak aynı fakat yükselerek yaşandığı için”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.