Tevbe Sûresi hangi Fass ile en yakından ilişkilenir?

Tevbe Sûresi, Kur'ân-ı Kerîm'deki 114 sûre içinde besmele ile başlamayan tek sûredir. Bu durumun sebebi, sûrenin içeriğinde "kıtal" yani savaş ve vurma, kırma gibi konuların bulunmasıdır. Rahmân ve Rahîm olan Allah'ın adıyla başlayan besmelenin, bu tür bir içeriğe sahip sûrenin başında yer almasının uygun görülmediği ifade edilir¹. Bu bağlamda, Tevbe Sûresi'nin tasavvufî olarak nefs mertebelerinden Nefs-i Levvâme ile güçlü bir ilişkisi olduğu anlaşılır.

Nefs-i Levvâme, yedi nefs mertebesinden ikincisidir ve sâlikin kötülüklerinden dolayı kendini kınadığı, vicdanının uyandığı ancak nefsî dürtülerin hâlâ varlığını sürdürdüğü bir aşamadır. Bu mertebede tevbe, mücâhede ve riyâzat gibi hâller zuhûr eder. Tevbe, kulun hata ve günahlarından pişman olup Allah'a yönelmesidir². Tahrim Sûresi 8. ayetinde geçen "tevbe-i Nasûh" ile günahlardan dönme ve bir daha hataya düşmeme azmi, Levvâme mertebesinin temelini oluşturur³.

Tevbe Sûresi'nin besmelesiz oluşu, bu mertebenin zorluğunu ve kulun Allah'a yönelişindeki ciddiyeti vurgular. Sûrenin savaş ve kıtal gibi çetin konuları içermesi, sâlikin nefs-i emmârenin şehvet, gazab, kibir gibi zulmetlerini aşarak Levvâme mertebesine ulaşma mücadelesine benzetilebilir. Bu süreçte, sâlikin tevbe-i nasûh ile nefsini terbiye etmesi ve mürşid-i kâmile teslim olması zorunludur. Dolayısıyla, Tevbe Sûresi'nin ruhu, sâlikin nefs-i levvâme mertebesindeki mücadelesini ve samimi tevbesini yansıtır.