Yûsufiyye Fassı neyi anlatır?

Fusûsu'l-Hikem, İbn Arabî'nin rüyâ ile Hz. Peygamber tarafından yazdırıldığına inanılan, tasavvuf-irfân külliyatının en yoğun ve derin metinlerinden biridir. Eser, her biri bir peygamberin temsil ettiği bir hikmeti taşıyan 27 fassdan oluşur. Yûsufiyye Fassı, bu sıralamada dokuzuncu sırada yer alır ve "Hikmet-i Nûriyye"yi temsil eder.

Bu fass, Hz. Yusuf'un hayatındaki olayları, ilahî nûrun ve güzelliğin farklı veçhelerini açıklamak için birer sembol olarak kullanır. Örneğin, Hz. Yusuf'un güzelliği, ilahî cemâlin bir tecellisi olarak ele alınır. Kardeşleri tarafından kuyuya atılması ve köle olarak satılması gibi olaylar, sâlikin nefs mücadelesini ve ilahî takdirin işleyişini anlamasına yardımcı olacak irfânî dersler içerir. Hz. Yusuf'un Mısır'da yükselmesi ve rüyaları yorumlaması ise, Hak'tan gelen ilhamın ve mârifetin tezahürleri olarak yorumlanır.

Fusûsu'l-Hikem'deki fassların sıralaması, bir sâlikin mânevî seyrini de yansıtır. Âdemiyye (Hikmet-i İlâhî) ile başlayan bu seyr, Şîsiyye (Hikmet-i Nefthiyye), Nuhiyye (Hikmet-i Subbûhiyye) gibi fasslarla devam eder ve Yûsufiyye Fassı'nda "Hikmet-i Nûriyye" ile ilahî güzelliğin idrâkine ulaşılır. Bu fass, Kur'ân-ı Kerîm'de belirtilen Hz. Yusuf kıssasının tasavvufî bir yorumunu sunarak, ilahî hakikatlerin peygamberler aracılığıyla nasıl tecelli ettiğini gösterir¹.