Ahmed Avni Konuk Ceberût hakkında ne der?

Ahmed Avni Konuk, tasavvufî vücud mertebeleri içinde Ceberût'a merkezi bir konum atfeder. Onun şerhlerinde Ceberût, "akl-ı evvel ve rûh-ı a'zam" mertebesi olarak açıklanır. Bu, kâinatın halkındaki ilk tecellîlerden birini ifade eder. Beş mertebeli vücud sıralamasında (lâhût-ceberût-melekût-misâl-nâsût), Ceberût, Hak'ın zât mertebesi olan lâhûttan hemen sonra gelir ve melekût mertebesinden önce yer alır. Bu konumuyla Ceberût, Cenâb-ı Hakk'ın mutlak varlığı ile halk edilmiş âlem arasındaki ilk bağlantı noktası, yani "vücud-ı vâcib ile vücud-ı mümkin arasındaki ilk köprü"dür.

Konuk, Ceberût mertebesinin içeriğini de detaylandırır. Bu mertebede "soyut akıllar" olarak bilinen kerubiyyîn melekleri bulunur. Ayrıca, "hakîkat-i muhammediyye" ve "kalemu'l-azîm" de Ceberût'un unsurları arasındadır. Hakîkat-i Muhammediyye, kâinatın varoluşunun temelini oluşturan ilk nur ve ilk akıl olarak kabul edilir. Ahmed Avni Konuk'un Fusûsu'l-Hikem şerhleri, özellikle "Hârûniyye Fassı'nın 'sıfât-ı subûtiyye' bahsi"nde Ceberût'un bu ilâhî sıfatların tecellî yeri olduğunu vurgular. Bu, Ceberût'un sadece bir varlık mertebesi değil, aynı zamanda ilâhî isim ve sıfatların zuhur ettiği bir alan olduğunu gösterir. Konuk'un bu konudaki açıklamaları, İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem'ine yaptığı şerhlerde ve Mesnevi şerhlerinde geniş yer bulur¹·²·³.