Bekâ niçin Hûdiyye Fassı'nda anlaşılır kılınır?

Bekâ, lugatte kalıcılık ve devamlılık anlamına gelirken, tasavvufta sâlikin fenâ hâlinden sonra Hak ile bâkî olmasıdır; bu mertebe "bekâ billâh" olarak da bilinir. Bu, sülûkun kemâl noktasıdır ve fenânın zıttı değil, onun devamıdır. Sâlik fenâda kendi vücud iddiâsından fânî olurken, bekâda Hak'ın vücuduyla kâim olur. Hûdiyye Fassı, Şeyh-i Ekber'in "ahadiyyet-i rubûbiyyet"i, yani Rablık birliğini açıkladığı yerdir¹. Bu fassın bekâ ile ilişkisi, Cenâb-ı Hakk'ın fiillerindeki bekânın hikmetini ve sırrını talep etme ve bunu halka açıklama niyetiyle ortaya çıkar². Bu talep, sâlikin bekâ makâmında halk içinde Hak ile birlikte yaşamasını ve irşad vazifesini üstlenmesini ifade eder. Nitekim, irşad keyfiyeti, sülûkünü tamamlayıp fenâ ve bekâ mertebelerini hâiz olan kâmilin izniyle gerçekleşir³. Bu bağlamda, Hûdiyye Fassı, bekânın sadece bireysel bir mânevî tecrübe olmadığını, aynı zamanda Rablık birliğinin bir tezahürü olarak halka yönelik bir hikmet ve irşad mertebesi taşıdığını vurgular. Fenâ ve bekâ hâli, sirkenin zâtı olup sıfatlarının olmaması gibi, hem var hem yok olma durumuna benzer bir idrâk gerektirir⁴. Bu idrâk, bekânın Hûdiyye Fassı'nda Rablık birliğiyle açıklanmasıyla daha derinlemesine anlaşılır kılınır.