Besmele kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Besmele kavramı, Fusûsu'l-Hikem'de doğrudan belirli bir Fass ile ilişkilendirilmemekle birlikte, içeriğindeki üç ana ilahi ismin (Allah, Rahmân, Rahîm) ve kâinatın oluşumundaki rolünün Salih ve İsa Fassları'nda yer alan Zat, İrade ve Kelam hakikatleriyle ilişkilendirildiği belirtilir¹·². Ayrıca, besmelenin asıl menşeinin Şîsiyye Fassı'ndaki 'nefes-i Rahmânî' bahsi olduğu ifade edilir. Bu durum, besmelenin tasavvufî derinliğinin farklı Fasslar aracılığıyla çeşitli veçhelerden ele alındığını gösterir.
Detaylı cevap
Besmele, tasavvufî metinlerde kâinatın açılış kelimesi ve bütün amellerin kapısı olarak kabul edilir. Bu açılış ve başlangıç niteliği, besmelenin içerdiği üç temel ilahi isim olan "Allah", "Rahmân" ve "Rahîm" ile yakından ilişkilidir¹. Bu üç isim, kâinatın üç oluşum hakikatini barındırır ve Fusûsu'l-Hikem'de Salih ve İsa Fassları'nda bahsedilen Zat, İrade ve Kelam (kavl) mertebelerine tekabül eder; zira herhangi bir varlığın oluşması için bu üç aşamadan geçmesi gerektiği belirtilir¹·².
Besmelenin tasavvufî menşei ise özellikle Şîsiyye Fassı'nda ele alınan 'nefes-i Rahmânî' bahsine dayanır. Bu bağlamda besmele, ilahi kelamın özeti ve muhteşem bir kapı olarak görülür. Hz. Ali'ye atfedilen bir sözde, tüm Kur'ân'ın Fâtiha'da, Fâtiha'nın besmelede, besmelenin 'b' harfinde, 'b' harfinin altındaki noktada toplandığı ifade edilerek besmelenin tasavvufî vüsati vurgulanır. Besmelenin ilk harfi olan 'b' harfi, 'ile, vasıtasıyla' anlamına gelir ve vücud-ı haricînin ilk harfi olarak vahidiyyet mertebesini temsil eder. Bu durum, besmelenin sadece bir başlangıç formülü olmaktan öte, varoluşun ve ilahi tecellilerin anahtarı olduğunu gösterir³.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002) · s.102“BESMELE-İ ŞERİF Kısaca Besmeleden başlayalım Cenâb-ı Hakk ne ihsan edecek. Besmele-i Şerif’in içerisinde bilindiği gibi üç ana hususiyet var, üç Esma-ı İlahiye ”Oku
- 2Sohbet Arası Sohbetler CD 11 (2002) · s.102“BESMELE-İ ŞERİF Kısaca Besmeleden başlayalım Cenâb-ı Hakk ne ihsan edecek. Besmele-i Şerif’in içerisinde bilindiği gibi üç ana hususiyet var, üç Esma-ı İlahiye ”Oku
- 3TB. Kelime-i Âdemiyye · s.173“Besmele-i Şerifi hakikatini şu bilgi ve düşünce içinde daha iyi anlayabiliriz, ki besmele-i şerif bunu anlatıyor. Yani alemlerin oluşumunu ve hakikatini anlatıy”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.