Ceberût ile Melekût aynı kaynaktan mı doğar?
Evet, tasavvufî anlayışa göre Ceberût ve Melekût âlemleri aynı ilahî kaynaktan, yani Hakk'ın Zât'ından zuhur eder. "Küntü kenzen mahfîyyen fe ahbibtü en u'rafe" (gizli bir hazineydim, bilinmeyi sevdim) hadîs-i kudsîsi bu zuhurun temelini oluşturur. Bu hadîs uyarınca, Zât-ı İlâhî coşarak önce Ceberût âlemini (akl-ı evvel, rûh-ı izafî), ardından Ceberût âleminin coşmasıyla Melekût âlemini (ruhânî varlıklar, esmâ âlemi) meydana getirmiştir. Dolayısıyla her iki âlem de ilahî bir "coşma" ve tecellî silsilesiyle varlık bulmuştur¹·².
Detaylı cevap
Tasavvufî vücud mertebeleri silsilesinde, varoluşun başlangıcı Zât-ı İlâhî'ye dayanır. "Küntü kenzen mahfîyyen fe ahbibtü en u'rafe" hadîs-i kudsîsi, Hakk'ın bilinme arzusunun varoluşu tetiklediğini ifade eder¹·². Bu ilahî coşma ve tecellî neticesinde ilk olarak Ceberût âlemi zuhur etmiştir. Ceberût, "akl-ı evvel" veya "rûh-ı izafî" olarak da adlandırılan, Hakk'ın azamet, kudret ve cebri kuvvet mertebesidir³·¹. Bu mertebe, lâhût (Hak'ın zâtı) ile melekût arasındaki ilk köprüdür ve soyut akılların, hakîkat-i muhammediyye'nin ve kalemu'l-azîm'in bulunduğu yerdir.
Ceberût âleminin coşmasıyla ise Melekût âlemi meydana gelmiştir¹·². Melekût, ruhânî varlıkların, melâikenin ve soyut akılların mahallidir. Bu âlem, beş mertebeli sıralamada ceberûtun altında ve misâl âleminin üstünde yer alan orta mertebedir. Terzi Baba geleneğinde Ceberût âlemi sıfat âlemini, Melekût âlemi ise esmâ âlemini simgeler⁴·⁵.
Bu silsile, lâhût (Hak'ın zâtı) → ceberût (akl-ı evvel ve esmâ) → melekût (melâike) → misâl (sûretler berzahı) → nâsût (cismânî kâinat) şeklinde ilerler. Dolayısıyla, Ceberût ve Melekût âlemleri, ilahî Zât'tan kaynaklanan ve birbirini takip eden tecellî mertebeleri olarak aynı ilahî kaynaktan doğmuşlardır.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Kamer Sûresi · s.153““Lahut” da derler... “ küntü kenzen mahfîyyen fe ahbibtü en u’rafe”, “gizli bir hazineydim ”, hükmüne ve düsturuna göre; “Zat’ı ilahî” coşarak “ceberut âlemi” n”Oku
- 2Cilt 4 · s.150
- 3Cilt 6 · s.57
- 4Cilt 2 · s.143
- 5Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi · s.200“Mülk âlemi → Madde âlemi 266 Melekût âlemi → Esmâ âlemi Ceberut âlemi → Sıfat âlemi Burada belirtilen üç ilâh bâtınen bu mertebelere iltifat edenlerin ilâhlarıd”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.