Hûd 56 ayetini Hûdiyye Fassı bağlamında nasıl anlamalıyız?

Hûd Sûresi 56. ayetinde geçen "Rabbim sırât-ı müstakîm üzerindedir" ifadesi, tasavvufî açıdan, özellikle İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem'indeki Hûdiyye Fassı'nda derin bir anlam kazanır. Bu fass, Hz. Hûd'a atfedilen hikmet olan Hikmet-i Ehâdiyye ile ilişkilendirilir². Bu hikmetin özü ise ahadiyyet-i rubûbiyyedir, yani Rablık birliğidir¹. İbn Arabî, eserinin önceki bölümlerinde, özellikle Yûsuf Fassı'nın sonunda, ahadiyyet-i zâtiyye (Zât birliği) ve ahadiyyet-i esmâiyye-i ilâhiyye (ilâhî isimler birliği) kavramlarını ele almıştır³. Bu bağlamda, Hûdiyye Fassı, bu birlik mertebelerinin Rablık sıfatındaki tecellisini açıklığa kavuşturur. Ahadiyyet, Hak'ın sıfat ve esmâdan henüz tafsîl edilmemiş, sırf 'tek' olma kademesidir. Hz. Hûd'un beyanı, bu mutlak tekliğin Rablık mertebesinde nasıl tezahür ettiğini, yani tüm varoluşun ve işleyişin tek bir Rab'bin idaresinde olduğunu idrak etme halini gösterir. Bu idrak, kulun Rabbine olan teslimiyetini ve O'nun her şeyi kuşatan Rablık sıfatını müşâhede etmesini ifade eder. Hz. Hûd'un bu sözü, Allah'ın Rablık sıfatının mutlak doğruluğunu ve her şeyin O'nun hükmü altında olduğunu vurgular, zira "sırât-ı müstakîm" Hak'ın mutlak ve değişmez yolunu temsil eder. Bu, aynı zamanda, her kulun kendi Rabb-ı hâssı ile olan özel ilişkisini ve bu ilişkinin Rablık birliği içindeki yerini de kapsar⁴.