İçeriğe atla

Keşf'in Yûsufiyye Fassı'ndaki dayanağı nedir?

Kavram-Fass Eşleşmesi0 görüntülenme3 kaynak
Kısa cevap

Keşf'in Yûsufiyye Fassı'ndaki dayanağı, Hz. Yusuf'un rüyası ve bu rüyanın ilahi bir irşad olarak açılmasıdır. Yûsufiyye mertebesi, âlem-i misalden dünya beşer mertebesine nüzulü ve gönül hakikatinin ortaya çıkışını ifade eder¹. Bu mertebede, Hz. Yusuf'un on bir yıldız ve güneşin kendisine secde etmesini gördüğü rüya (Yusuf 12/4-5), keşfin bir tezahürü olarak ilahi irşadı müjdelemektedir². Keşf, tasavvufta sâlikin gayb âleminden veya Hak'tan kalbine inen doğrudan idraklerin tümüne verilen isim olup, Yûsufiyye Fassı'nda bu idrakin rüya yoluyla gerçekleştiği görülür.

Detaylı cevap

Keşf, tasavvufta "açma, perde kaldırma" anlamına gelir ve sâlikin kalbine gayb âleminden veya Hak'tan inen doğrudan idrakleri ifade eder. Bu doğrudan idrakler, mükâşefenin genel karşılığıdır ve müminin Allah'ın nuruyla bakmasını (el-mü'minu yenzuru bi-nûri'llâh) esas alır. Fusûsu'l-Hikem'de yer alan Yûsufiyye Fassı, bu keşf halinin Hz. Yusuf üzerinden nasıl tecelli ettiğini gösterir.

Yûsufiyye mertebesi, "âlem-i mîsalden dünya beşer, Ef’âl mertebesine nüzûlü" ve "gönül hakikatini ortaya çıkarmak" için seçilen bir haldir¹. Bu mertebede, Hz. Yusuf'un gördüğü rüya, keşfin önemli bir dayanağını oluşturur. Kur'an-ı Kerim'de (Yusuf 12/4-5) belirtildiği üzere, Hz. Yusuf'un on bir yıldız ve güneşin kendisine secde etmesini gördüğü rüya, ilahi bir irşadın müjdecisidir². Bu rüya, Hz. Yusuf'un kendi beşeri varlığının bâtınına geçmesiyle, yani kendisinde zahir olan "nûr-u Yûsufiyye" ile gerçekleşen bir keşf halidir³. Bu durum, sâlikin kendi sırrını açması olan "keşf-i sırr" türüne de işaret eder.

Mükâşefe, "perde açılması, gizliliğin kalkması" demektir ve sâlikin kalbine inen doğrudan idraklerdir. Yûsufiyye Fassı'ndaki rüya, mükâşefenin "sûrî mükâşefe" türüne örnek teşkil eder; zira sâlikin gayb âlemine ait bazı suretleri (gelecek olayların temsillerini) müşahade etmesidir. Bu, âlem-i misalde gerçekleşen ve uykusuz gözlerle görülen "manzaralar" gibidir. Dolayısıyla, Hz. Yusuf'un rüyası, keşf ve mükâşefe yoluyla ilahi hakikatlerin açığa çıkışının bir örneğidir.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Yûsuf Sûresi · s.19““Ve işte böylece Rab'bin seni seçecek” Mertebe-i Yûsufiyyenin, âlem-i mîsalden dünya beşer, Ef’âl mertebesine nüzûlü vakti gelmiş, Yâkûbiyyet ocağında bir çocuk”Oku
  2. 2Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye · s.123“. - Yusufiyye Mertebesinde YUSUF’UN RÜYASI ; Kur’anda (Yusuf 12/4-5)11 tane yıldız ve güneşin ona secde etmesi rüyası. Hülasa, Musa’da, İbrahim’de, Yusuf’da rüy”Oku
  3. 3Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri · s.136“Çünkü o anda kendilerinde zâhir olan nûr-u Yûsufiyye idi ve kendi beşeri varlıkları bâtınlarına geçmiş idi bu yüzden, kesilen parmakları beşeriyetlerine ait old”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.