Kurbiyet kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?

Kurbiyet, sâlikin Allah'a manevî olarak yaklaşması halidir ve tasavvufî sülûkun temel hedefidir. Bu yakınlık, Alak Sûresi'nin 19. ayetindeki "vescüd vakterib" (secde et ve yaklaş) emriyle de vurgulanır; secde ile kurbiyetin mümkün olduğu belirtilir¹·². Kurbiyetin oluşması, yakîn halinin de ön şartıdır³. İbadet ve takvada sebat etmek, kişiyi kurbiyet ve marifet derecelerine ulaştırır⁴.

Kurbiyet, hadîs-i kudsîde belirtildiği üzere iki ana türde tezahür eder: kurb-i ferâiz ve kurb-i nevâfil. Kurb-i ferâiz, farz ibadetlerin kâmil bir şekilde eda edilmesiyle elde edilen yakınlıktır ve zekâtın kulu Allah'a yaklaştırması bu kapsamdadır⁵. Kurb-i nevâfil ise, nafile ibadetlerin çoğaltılmasıyla kazanılan daha ileri bir yakınlık mertebesidir; sadaka da kurbiyetteki sürekliliği sağlar⁵. Bu ikinci mertebede Allah, kulunun gören gözü, işiten kulağı ve tutan eli olur ki bu, fenâ fillâh haline yakın bir durumdur.

Kurbiyet, aynı zamanda "mukarrebunluk" makamına işaret eder ve bu makam, "zikir irfaniyeti" ile ilişkilendirilir⁶. Hz. İbrahim kıssasında geçen "şecer/ağaca kurbiyet sağlama" ve Hz. Musa kıssasındaki "bakara kurban et" emirleri, makamsal mazhariyetler yönünden farklı olsa da, ilahi muradın vücudiyet şeriatı itibarıyla aynı olduğunu gösterir⁷. Kurbiyet, kişinin kendi varlığının ne olduğunu şuur yoluyla idrak etmesi ve bunu yaşama yolunda olmasıyla da açıklanır; bu, irfan ve bilgi yönlü bir yaklaşımdır⁸. Ancak, kurbiyet bazen bir hicap, yani uzaklık (bu'd) olarak da idrak edilebilir; aynı hadiseye farklı yönlerden bakıldığında kurbiyet ve bu'd bir arada bulunabilir⁹.